Từ ngày 1/3/2026, Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025) chính thức có hiệu lực thi hành (trừ một số quy định về ngành nghề có điều kiện có hiệu lực từ 1/7/2026). Đây không chỉ là bản sửa đổi Luật Đầu tư 2020 mà còn là bước “cải cách thể chế” sâu sắc, hướng tới môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, chuyên nghiệp hơn, thu hút mạnh dòng vốn trong và ngoài nước.
Luật Đầu tư 2026 (tên gọi phổ biến theo năm hiệu lực) gồm 7 chương, 52 điều, tập trung cắt giảm thủ tục “tiền kiểm”, chuyển mạnh sang “hậu kiểm”, mở rộng quyền tự chủ của nhà đầu tư và ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo. So với Luật 2020, luật mới giảm đáng kể rào cản hành chính, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí đáng kể – một thay đổi mà nhiều nhà đầu tư nước ngoài đánh giá là “cú hích” lớn cho dòng vốn FDI vào Việt Nam.
Dưới đây là 8 điểm mới nổi bật nhất, được phân tích chi tiết kèm tác động thực tiễn và những lưu ý quan trọng mà nhà đầu tư cần nắm.
Cắt giảm mạnh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện – Chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”
Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025 bãi bỏ 38 ngành nghề và điều chỉnh phạm vi 20 ngành nghề so với luật cũ. Các ngành bị loại bỏ điển hình: kinh doanh làm thủ tục thuế, dịch vụ hải quan, phụ trợ bảo hiểm, cho thuê lại lao động, giám định thương mại, tạm nhập tái xuất thực phẩm đông lạnh hoặc hàng đã qua sử dụng.
Điều 7 luật đầu tư quy định Chính phủ công bố danh mục cần cấp phép/chứng nhận (tiền kiểm) và danh mục chuyển hoàn toàn sang công bố yêu cầu kinh doanh để quản lý hậu kiểm. Từ 1/7/2026, danh mục chỉ còn khoảng 198 ngành nghề (giảm mạnh so với trước).
Lợi ích thực tiễn: Doanh nghiệp tiết kiệm thời gian xin giấy phép (có thể rút ngắn từ vài tháng xuống chỉ vài tuần), giảm chi phí hành chính. Nhà đầu tư dễ dàng gia nhập thị trường hơn, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ và logistics. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn công bố để tránh rủi ro thanh tra sau này.
Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án đầu tư
Khoản 2 Điều 19 luật đầu tư cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế (xin Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp) trước khi thực hiện thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC), chỉ cần đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường theo Điều 8.
So với luật cũ (phải có dự án trước mới thành lập doanh nghiệp), đây là bước đột phá giúp nhà đầu tư nước ngoài linh hoạt xây dựng pháp nhân, lập kế hoạch chiến lược mà không bị “kẹt” thủ tục.
Tác động: Đặc biệt hữu ích cho các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity) và tập đoàn đa quốc gia muốn “thử nghiệm” thị trường Việt Nam trước khi đổ vốn lớn.
Mở rộng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt (“luồng xanh”)
Điều 28 Luật đầu tư mới cho phép nhà đầu tư lựa chọn thủ tục đặc biệt tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế (trừ dự án phải chấp thuận chủ trương).
Ưu đãi: Không phải thực hiện chấp thuận chủ trương, thẩm định công nghệ, đánh giá tác động môi trường sơ bộ, lập quy hoạch chi tiết, cấp phép xây dựng hay phòng cháy chữa cháy. Chỉ cần cam kết đáp ứng tiêu chuẩn và nộp báo cáo kinh tế-kỹ thuật kèm biện pháp giảm thiểu tác động môi trường.
Lợi ích: Thời gian triển khai dự án có thể rút ngắn từ 6-12 tháng xuống chỉ 1-3 tháng, đặc biệt hấp dẫn với dự án công nghệ số, bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI (vốn từ 6.000 tỷ đồng) hoặc trung tâm đổi mới sáng tạo (vốn từ 3.000 tỷ đồng).
Làm rõ và thu hẹp phạm vi dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư
Điều 24 Luật đầu tư liệt kê cụ thể 20 nhóm dự án phải chấp thuận chủ trương (thay vì quy định chung chung theo thẩm quyền như luật cũ). Các dự án lớn liên quan đất đai, rừng, di dân tái định cư quy mô lớn, quốc phòng-an ninh, casino, điện hạt nhân, cảng biển đặc biệt, khu đô thị lớn… vẫn phải xin.
Thẩm quyền cũng được phân cấp rõ: Quốc hội (dự án đặc biệt), Thủ tướng (8 nhóm), Chủ tịch UBND tỉnh (13 nhóm). Điều này tăng tính minh bạch và trách nhiệm của cơ quan nhà nước.
Điều chỉnh linh hoạt thời hạn hoạt động dự án
Điều 31 giữ nguyên thời hạn tối đa 50 năm (ngoài khu kinh tế) hoặc 70 năm (trong khu kinh tế), nhưng cho phép nhà đầu tư điều chỉnh tăng/giảm thời hạn trong quá trình triển khai (không vượt giới hạn).
Khoản 6 Điều 52 Luật đầu tư còn cho phép dự án đang thực hiện trước ngày luật có hiệu lực điều chỉnh thời hạn nếu phương án tài chính không còn phù hợp.
Lợi ích: Giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó với biến động thị trường, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát hoặc thay đổi chiến lược kinh doanh.
Luật đầu tư mới bỏ 2 trường hợp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư
Chỉ còn 5 trường hợp phải xin điều chỉnh chủ trương (khoản 3 Điều 33): thay đổi mục tiêu thuộc diện chấp thuận, thay đổi diện tích đất lớn, thay đổi địa điểm, kéo dài tiến độ quá 24 tháng, thay đổi thời hạn hoạt động, thay đổi nhà đầu tư.
Bỏ quy định cũ về “thay đổi tổng vốn đầu tư từ 20% trở lên” và “thay đổi công nghệ đã thẩm định” – giảm đáng kể thủ tục rườm rà cho các dự án điều chỉnh nhỏ.
Bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài
Điều 42 Luật đầu tư thu hẹp đáng kể: chỉ dự án vốn lớn hoặc thuộc ngành nghề có điều kiện mới cần Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Các dự án khác chỉ cần đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước. Bãi bỏ hoàn toàn thủ tục chấp thuận chủ trương của Quốc hội/Thủ tướng như luật cũ.
Luật đầu tư mở rộng quy định chuyển nhượng dự án đầu tư
Khoản 7 Điều 52 luật đầu tư cho phép chuyển nhượng mọi dự án đã có quyết định chủ trương hoặc Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (mở rộng hơn luật cũ chỉ áp dụng cho dự án đã chấp thuận nhà đầu tư).
Những lưu ý quan trọng khi áp dụng Luật Đầu tư 2026
- Chuyển tiếp: Dự án đang thực hiện trước 1/3/2026 tiếp tục áp dụng luật cũ trừ khi điều chỉnh. Hồ sơ đang xử lý sẽ được chuyển về UBND tỉnh nếu chưa quyết định.
- Rủi ro tiềm ẩn: Với cơ chế hậu kiểm mạnh hơn, doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm cao hơn về tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, xây dựng, PCCC. Vi phạm có thể dẫn đến truy thu thuế hoặc thu hồi giấy phép.
- Cơ hội cho ngành ưu tiên: Công nghệ cao, kinh tế xanh, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, đổi mới sáng tạo sẽ được hưởng ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất và hỗ trợ từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư.
- Khó khăn cũ nay được tháo gỡ: Nhà đầu tư nước ngoài không còn phải “chờ dự án” mới thành lập công ty; thủ tục tại khu công nghiệp, khu kinh tế được rút gọn tối đa.
Luật Đầu tư 2026 không chỉ đơn giản hóa thủ tục mà còn nâng tầm quản trị đầu tư theo chuẩn quốc tế, tạo môi trường bình đẳng, hấp dẫn hơn cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.
Để được tư vấn chi tiết và toàn diện về thủ tục đầu tư theo Luật Đầu tư 2026, đầu từ và góp vốn nước ngoài, chuyển nhượng dự án hoặc các vấn đề liên quan đến vốn và quản trị doanh nghiệp, Quý khách vui lòng liên hệ công ty luật Siglaw:
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Email: vphn@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
