Từ sàn thương mại điện tử, ứng dụng gọi xe, nền tảng đặt phòng trực tuyến đến các dịch vụ trung gian, tất cả đều là những ví dụ điển hình của hoạt động trung gian công nghệ. Mô hình này không chỉ góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn tạo động lực cho sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam.
Sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số làm xuất hiện ngày càng nhiều mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng công nghệ, đóng vai trò kết nối giữa các bên cung cấp và sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng hiểu rõ hoạt động trung gian công nghệ là gì, có đặc điểm ra sao và phải tuân thủ những quy định pháp luật nào khi triển khai mô hình kinh doanh này.
Việc xác định đúng bản chất hoạt động, đăng ký ngành nghề phù hợp và đáp ứng các điều kiện pháp lý là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động. Trong bài viết này, Công ty Luật Siglaw sẽ làm rõ khái niệm hoạt động trung gian công nghệ, các loại hình phổ biến, quy định pháp luật hiện hành cũng như những lưu ý doanh nghiệp cần biết khi tham gia lĩnh vực này.
Hoạt động trung gian công nghệ là gì?
Hoạt động trung gian công nghệ là hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp sử dụng nền tảng công nghệ để kết nối trung gian với các chủ thể có nhu cầu giao dịch, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, dữ liệu hoặc công nghệ, đồng thời hỗ trợ quá trình giao dịch được thực hiện nhanh chóng, an toàn và hiệu quả.
Trong thực tiễn, hoạt động trung gian công nghệ xuất hiện ở nhiều lĩnh vực như sàn thương mại điện tử, ứng dụng gọi xe, nền tảng đặt phòng trực tuyến, ví điện tử, nền tảng kết nối việc làm, nền tảng AI hay các hệ thống chia sẻ dữ liệu. Doanh nghiệp thường tạo lập môi trường số để kết nối người cung cấp và người sử dụng dịch vụ, đồng thời cung cấp các công cụ hỗ trợ như thanh toán, xác thực, đánh giá, quản lý giao dịch hoặc chăm sóc khách hàng.
Bản chất của hoạt động trung gian công nghệ
Khác với doanh nghiệp trực tiếp sản xuất hoặc cung ứng hàng hóa, dịch vụ, doanh nghiệp trung gian công nghệ chủ yếu khai thác giá trị của nền tảng số. Giá trị cốt lõi của mô hình này nằm ở việc xây dựng hệ thống công nghệ giúp các bên dễ dàng tìm kiếm, kết nối và giao dịch với nhau. Nguồn doanh thu của doanh nghiệp thường đến từ phí giao dịch, phí kết nối, hoa hồng, phí thành viên, quảng cáo hoặc các dịch vụ giá trị gia tăng trên nền tảng thay vì từ việc bán trực tiếp sản phẩm.
Hoạt động trung gian công nghệ đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế số. Mô hình này giúp giảm chi phí giao dịch, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, tăng tính minh bạch trong quá trình giao dịch và nâng cao trải nghiệm của người dùng.
Đối với doanh nghiệp, nền tảng trung gian công nghệ tạo điều kiện tiếp cận lượng khách hàng lớn với chi phí thấp hơn so với phương thức kinh doanh truyền thống. Đối với người tiêu dùng, các nền tảng này giúp việc tìm kiếm, so sánh và sử dụng sản phẩm, dịch vụ trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn.
Đặc điểm của hoạt động trung gian công nghệ
Hoạt động trung gian công nghệ có những đặc điểm sau:
- Không trực tiếp tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ: Doanh nghiệp chủ yếu cung cấp nền tảng kết nối giữa các bên tham gia giao dịch;
- Kết nối các chủ thể thông qua nền tảng công nghệ: Toàn bộ quá trình tìm kiếm, trao đổi thông tin, đặt dịch vụ hoặc thực hiện giao dịch được thực hiện trên hệ thống số như website, ứng dụng hoặc nền tảng trực tuyến;
- Thu phí dịch vụ hoặc hoa hồng: Nguồn doanh thu thường phát sinh từ phí kết nối, phí giao dịch, hoa hồng, quảng cáo hoặc các dịch vụ hỗ trợ khác;
- Vận hành chủ yếu trên môi trường số: Hệ thống công nghệ đóng vai trò cốt lõi trong việc quản lý dữ liệu, xử lý giao dịch, xác thực người dùng và bảo đảm hoạt động của nền tảng;
- Chịu sự điều chỉnh của nhiều lĩnh vực pháp luật: Tùy theo mô hình kinh doanh, doanh nghiệp có thể phải tuân thủ quy định về thương mại điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, thuế, thanh toán, cạnh tranh và các quy định chuyên ngành khác.
Phân loại hoạt động trung gian công nghệ phổ biến
Hoạt động trung gian công nghệ được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tùy theo mô hình kinh doanh và đối tượng phục vụ, doanh nghiệp có thể cung cấp nền tảng kết nối, hỗ trợ giao dịch hoặc cung cấp các giải pháp công nghệ cho người dùng. Dưới đây là một số loại hình phổ biến.
Nền tảng kết nối người mua và người bán
Đây là mô hình sử dụng nền tảng công nghệ để kết nối người có nhu cầu mua hàng hóa, dịch vụ với các cá nhân hoặc doanh nghiệp cung cấp sản phẩm. Doanh nghiệp vận hành nền tảng không trực tiếp sở hữu hàng hóa mà chủ yếu tạo môi trường để các bên giao dịch, thanh toán và trao đổi thông tin.
Ví dụ: các sàn giao dịch trực tuyến, nền tảng kết nối nhà cung cấp với khách hàng hoặc các website, ứng dụng cho phép nhiều bên tham gia kinh doanh.
Nền tảng gọi xe, giao hàng
Các ứng dụng gọi xe và giao hàng đóng vai trò trung gian giữa khách hàng với tài xế hoặc đơn vị vận chuyển. Hệ thống công nghệ sẽ tiếp nhận yêu cầu, tự động ghép nối, tính toán chi phí, theo dõi hành trình và hỗ trợ thanh toán. Ngoài dịch vụ vận tải, nhiều nền tảng còn mở rộng sang giao đồ ăn, chuyển phát hàng hóa và các dịch vụ theo yêu cầu khác.
Trung gian thanh toán
Đây là mô hình cung cấp hạ tầng công nghệ để hỗ trợ việc thanh toán giữa người mua và người bán mà không trực tiếp phát hành tiền hoặc cung ứng hàng hóa, dịch vụ. Các dịch vụ phổ biến bao gồm ví điện tử, cổng thanh toán điện tử và dịch vụ hỗ trợ thu hộ, chi hộ. Đây là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép theo quy định của pháp luật.
Nền tảng AI, dữ liệu và điện toán đám mây
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây đã tạo ra nhiều mô hình trung gian công nghệ mới. Các doanh nghiệp có thể cung cấp nền tảng AI, dịch vụ lưu trữ dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây hoặc API để kết nối người dùng với các tài nguyên công nghệ. Trong trường hợp này, doanh nghiệp chủ yếu cung cấp hạ tầng và giải pháp công nghệ thay vì trực tiếp cung ứng sản phẩm hoặc dịch vụ cuối cùng.
Hoạt động trung gian công nghệ có phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện không?
Theo thông tin tại Quyết định số 36/2025/QĐ-TTg (Quyết định ban hành hệ thống ngành kinh tế Việt Nam), “hoạt động trung gian công nghệ” nói chung không được xếp vào danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, tùy thuộc vào lĩnh vực mà doanh nghiệp hoạt động, việc kinh doanh có thể phải đáp ứng các điều kiện, giấy phép hoặc thủ tục chuyên ngành theo quy định của pháp luật. Do đó, doanh nghiệp cần xác định bản chất dịch vụ mình cung cấp để biết có thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không.
Trường hợp không cần giấy phép chuyên ngành
Nếu doanh nghiệp chỉ cung cấp nền tảng công nghệ để hỗ trợ kết nối các bên mà không kinh doanh trong lĩnh vực có điều kiện, thông thường sẽ không phải xin giấy phép chuyên ngành hoạt động trung gian công nghệ. Ví dụ:
- Nền tảng kết nối dịch vụ Freelancer;
- Nền tảng tuyển dụng trực tuyến;
- Nền tảng kết nối nhà cung cấp dịch vụ thiết kế, marketing hoặc tư vấn;
- Nền tảng AI hỗ trợ tạo nội dung hoặc phân tích dữ liệu;
- Nền tảng phục vụ quản lý doanh nghiệp.
Trong các trường hợp này, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và các quy định pháp luật có liên quan.
Trường hợp phải đáp ứng điều kiện pháp luật
Nếu nền tảng hoạt động trung gian công nghệ sử dụng trong các lĩnh vực thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hoặc chịu sự điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định trước khi đưa dịch vụ vào hoạt động. Một số trường hợp phổ biến gồm:
- Trung gian thanh toán: doanh nghiệp phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt;
- Sàn thương mại điện tử: doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với Bộ Công Thương theo quy định của pháp luật về thương mại điện tử;
- Dịch vụ viễn thông: phải đáp ứng các điều kiện và giấy phép theo Luật Viễn thông và các văn bản hướng dẫn thi hành;
- Dịch vụ tài chính: tùy từng loại hình như cho vay, bảo hiểm, chứng khoán hoặc các hoạt động tài chính khác, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép.
Việc doanh nghiệp sử dụng công nghệ Fintech làm nền tảng kết nối không đồng nghĩa với việc phải xin một loại giấy phép riêng dành cho “hoạt động trung gian công nghệ”. Thay vào đó, nghĩa vụ pháp lý sẽ phụ thuộc vào lĩnh vực kinh doanh cụ thể, mô hình hoạt động và loại dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp.
Tìm hiểu thêm: Fintech là gì?
Quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian công nghệ
Mặc dù pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có một văn bản riêng điều chỉnh toàn diện đối với hoạt động trung gian công nghệ, nhưng tùy theo mô hình kinh doanh và lĩnh vực hoạt động, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ nhiều quy định pháp luật khác nhau. Dưới đây là các nhóm quy định quan trọng mà doanh nghiệp cần lưu ý.
Quy định về doanh nghiệp
Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian công nghệ trước hết phải được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp 2020. Theo đó, doanh nghiệp cần lựa chọn loại hình phù hợp, đăng ký ngành nghề kinh doanh, thực hiện chế độ kế toán, thuế và các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc thành lập doanh nghiệp hoặc góp vốn vào doanh nghiệp trung gian công nghệ còn phải tuân thủ Luật Đầu tư 2020 và các quy định về tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Quy định về thương mại điện tử
Nếu doanh nghiệp vận hành website hoặc ứng dụng cung cấp môi trường cho các bên thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thì phải tuân thủ các quy định của Nghị định số 248/2026/NĐ-CP (Quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử) có hiệu lực kể từ ngày 01/07.2026.
Tùy từng mô hình hoạt động, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký website, ứng dụng thương mại điện tử với Bộ Công Thương; đồng thời xây dựng quy chế hoạt động, công khai thông tin và thực hiện trách nhiệm quản lý người bán theo quy định.
Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân
Hầu hết các nền tảng trung gian công nghệ đều thu thập và xử lý thông tin của người dùng. Vì vậy, doanh nghiệp phải tuân thủ Nghị định số 356/2025/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghị định này có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2026, thay thế cho Nghị định số 13/2023/NĐ-CP. Theo đó, doanh nghiệp phải xác định mục đích xử lý dữ liệu, có căn cứ hợp pháp để thu thập thông tin, áp dụng biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân, xây dựng chính sách bảo mật và bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu theo quy định của pháp luật.
Quy định pháp luật chuyên ngành khác
Ngoài các quy định trên, doanh nghiệp hoạt động trung gian công nghệ còn phải tuân thủ các quy định pháp luật chuyên ngành tương ứng với lĩnh vực kinh doanh của mình.
Đối với hoạt động trên môi trường số, doanh nghiệp phải tuân thủ Luật An ninh mạng 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tùy theo loại hình dịch vụ, doanh nghiệp có trách nhiệm bảo đảm an toàn hệ thống thông tin, áp dụng các biện pháp bảo vệ dữ liệu, phòng ngừa rủi ro an ninh mạng và phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành, bao gồm kê khai, nộp thuế và thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Tùy vào mô hình kinh doanh, doanh nghiệp có thể phát sinh nghĩa vụ về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và các khoản tài chính khác theo quy định.
Do đó, trước khi triển khai mô hình trung gian công nghệ, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hoạt động kinh doanh để xác định chính xác các quy định pháp luật áp dụng cũng như các giấy phép cần thiết, từ đó bảo đảm hoạt động đúng quy định và hạn chế rủi ro pháp lý.
Hoạt động trung gian công nghệ đang trở thành mô hình kinh doanh phổ biến trong nền kinh tế số, góp phần kết nối các chủ thể và thúc đẩy giao dịch trên môi trường trực tuyến. Việc xác định đúng mô hình kinh doanh, đăng ký ngành nghề phù hợp và đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, tạo nền tảng phát triển bền vững và nâng cao uy tín trên thị trường.
Quý khách hàng đang có nhu cầu thành lập doanh nghiệp, triển khai mô hình trung gian công nghệ tại Việt Nam, Công ty Luật Siglaw sẵn sàng hỗ trợ tư vấn toàn diện từ việc lựa chọn mô hình pháp lý, đăng ký doanh nghiệp, rà soát điều kiện kinh doanh, xin giấy phép chuyên ngành đến tư vấn tuân thủ trong quá trình vận hành, giúp doanh nghiệp hoạt động đúng quy định và tối ưu hiệu quả kinh doanh.
Trụ sở chính thành phố Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Chi nhánh miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Email: vp@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
