Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn toàn cầu, nhiều quốc gia lựa chọn phát triển trung tâm tài chính như một “động cơ tăng trưởng mới”. Tuy nhiên, trên thực tế tồn tại hai mô hình khác biệt là : Trung tâm thương mại tự do FTZ và Trung tâm tài chính quốc tế (IFC). Hai mô hình này dựa trên căn cứ pháp lý cụ thể, giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội đầu tư, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế. Việc phân biệt rõ hai mô hình này có ý nghĩa then chốt trong thiết kế khung pháp lý, cơ chế quản lý và chiến lược thu hút đầu tư.
Khái niệm và cơ sở pháp lý của từng mô hình FTZ & IFC
Trung tâm thương mại tự do FTZ
Trung tâm thương mại tự do (FTZ) thường được thiết lập trong khu kinh tế đặc biệt hoặc khu thương mại tự do, với trọng tâm là ưu đãi thuế, ngoại hối và thủ tục hành chính bao gồm sản xuất, logistics, thương mại và dịch vụ. UBND TP. HCM quyết định ranh giới, với chính sách thuế ưu đãi, thủ tục hành chính tối giản và giao dịch ngoại tệ tự do nội khu.
Cơ sở pháp lý đặc trưng:
- Luật khu kinh tế, khu thương mại tự do hoặc đạo luật đặc thù
- Quy định miễn/giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế xuất nhập khẩu.
- Cơ chế tự do hóa ngoại hối, nới lỏng kiểm soát dòng vốn.
Về bản chất, trung tâm tài chính tự do là công cụ chính sách thuế – hành chính, chưa nhất thiết trở thành trung tâm điều phối tài chính toàn cầu.
Trung tâm tài chính quốc tế (International Financial Center – IFC)
Là các trung tâm tài chính có sự kết nối chặt chẽ với nền kinh tế nội địa, hoạt động dựa trên một khung pháp lý minh bạch, tiêu chuẩn quốc tế và hệ thống hạ tầng dịch vụ chuyên nghiệp (Luật, kế toán, kiểm toán).
Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) là thực thể pháp lý thống nhất, hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, tập trung phát triển dịch vụ tài chính toàn diện như huy động vốn, đầu tư, fintech và tài chính xanh. Theo Nghị quyết 222/2025/QH15 và Nghị định 323/2025/NĐ-CP, IFC có Hội đồng điều hành phê duyệt quy chế hoạt động thống nhất, áp dụng pháp luật đặc thù với ưu đãi thuế
Cơ sở pháp lý đặc trưng:
- Luật tài chính – ngân hàng, chuẩn mực quốc tế (Basel III, IOSCO, FATF).
- Cơ chế luật áp dụng linh hoạt, thường cho phép áp dụng common law hoặc án lệ quốc tế trong lĩnh vực tài chính.
- Hệ thống tòa án/trọng tài tài chính độc lập, sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ tố tụng.
So sánh giữa FTZ & IFC dưới góc độ pháp lý
| Tiêu chí | Trung tâm thương mại tự do (FTZ) | Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) |
| Mục tiêu chính | Thu hút vốn ngắn – trung hạn bằng ưu đãi | Điều phối dòng vốn toàn cầu, tài chính chuyên sâu |
| Cơ sở pháp lý | Luật khu kinh tế, ưu đãi thuế | Luật tài chính – ngân hàng chuẩn quốc tế |
| Mức độ tự do hóa | Cao về thuế và ngoại hối | Cao về thị trường vốn và sản phẩm tài chính |
| Hệ thống tư pháp | Phụ thuộc tòa án quốc gia | Tòa án/trọng tài tài chính độc lập |
| Tính bền vững | Phụ thuộc ưu đãi | Phụ thuộc thể chế và chất lượng pháp luật |
| Đối tượng phục vụ | Chủ yếu là khách hàng nước ngoài | Kết hợp cả dòng vốn nội địa và quốc tế. |
| Ưu đãi | Thuế ưu đãi, đất linh hoạt, ngoại tệ nội khu | Thuế 0% TNCN, ngoại hối tự do, sandbox fintech |
| Quản lý | UBND/HĐND địa phương | Hội đồng điều hành quốc gia |
| Liên kết | Tích hợp thương mại-logistics, hỗ trợ IFC
|
Hệ sinh thái tài chính toàn cầu |
| Tính minh bạch | Thường có tính bảo mật cao | Tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực AML/CFT (Chống rửa tiền). |
Kiến nghị và đề xuất chiến lược cho Doanh nghiệp
Về lựa chọn mô hình
- Ngắn hạn: có thể áp dụng mô hình trung tâm tài chính tự do có kiểm soát
- Dài hạn: cần xác định mục tiêu phát triển IFC thực thụ, tránh lệ thuộc ưu đãi thuế.
Về chiến lược pháp lý
- Ban hành luật riêng về trung tâm tài chính quốc tế, cho phép áp dụng thông lệ quốc tế.
- Thiết lập cơ chế trọng tài và tòa án tài chính chuyên biệt, độc lập với hệ thống xét xử thông thường.
- Đồng bộ hóa luật ngân hàng, chứng khoán, ngoại hối với chuẩn mực quốc tế.
Về quản trị rủi ro
- Tuân thủ nghiêm các chuẩn mực AML/CFT, BEPS, FATF để tránh rủi ro bị đưa vào danh sách giám sát.
- Ưu tiên chất lượng dòng vốn thay vì số lượng.
Từ góc nhìn pháp lý và chiến lược, Trung tâm tài chính tự do và Trung tâm tài chính quốc tế không phải là hai khái niệm thay thế, mà là hai cấp độ phát triển khác nhau. Trung tâm tài chính tự do phù hợp với giai đoạn thử nghiệm chính sách, trong khi IFC là mục tiêu dài hạn đòi hỏi thể chế pháp lý mạnh, ổn định và tiệm cận chuẩn mực toàn cầu.
Doanh nghiệp nên đăng ký thành viên IFC qua cơ quan điều hành để hưởng chính sách đặc thù, hoặc đầu tư FTZ qua Ban Quản lý Khu chế xuất TP. HCM. Siglaw tư vấn thủ tục đăng ký, tuân thủ pháp lý và tối ưu hóa ưu đãi, liên hệ ngay để nhận hỗ trợ miễn phí ban đầu
Để được tư vấn cụ thể quý khách hàng vui lòng liên hệ với Công ty luật Siglaw để được giải đáp nhanh nhất và chi tiết nhất:
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Thành phố Hà Nội.
Email: vphn@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: 177 Trưng Nữ Vương, Quận Hải Châu, Thành phố Đà Nẵng
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
