Luật Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH) 2026: Điểm mới & Mức đóng

Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) mới nhất hiện nay là Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có tác động trực tiếp đến quyền lợi của hàng chục triệu người lao động, người sử dụng lao động và người tham gia BHXH tự nguyện trên cả nước. Việc cập nhật kịp thời những quy định mới giúp doanh nghiệp và người lao động thực hiện đúng nghĩa vụ đóng, hưởng BHXH, đồng thời bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội lâu dài.

Bài viết dưới đây Siglaw sẽ khái quát nội dung cơ bản của Luật BHXH mới nhất 2026, phân tích các điểm mới nổi bật và chỉ ra những vấn đề doanh nghiệp, người lao động cần lưu ý khi áp dụng.

Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất 2026 là gì?

Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất 2026 là Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đạo luật điều chỉnh chính sách bảo hiểm xã hội – sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia BHXH khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc qua đời, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

Nội dung điều chỉnh luật Bảo hiểm xã hội mới nhất 2026

Luật BHXH mới nhất 2026 điều chỉnh các nội dung như:

• Đối tượng tham gia: Theo Điều 2 Luật BHXH 2024, người lao động là công dân Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc; công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên tham gia BHXH tự nguyện; người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động từ đủ 12 tháng trở lên; người sử dụng lao động và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến BHXH.
• Các loại hình bảo hiểm xã hội: Gồm 5 loại hình được quy định tại Điều 4 Luật BHXH 2024, bao gồm: trợ cấp hưu trí xã hội, BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm hưu trí bổ sung.
• Mức đóng, căn cứ đóng BHXH: Quy định về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, tỷ lệ đóng của người lao động và người sử dụng lao động đối với từng chế độ (ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp).
• Các chế độ được hưởng: BHXH bắt buộc gồm 5 chế độ (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất); BHXH tự nguyện gồm 4 chế độ (trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất, bảo hiểm tai nạn lao động).
• Quản lý, đầu tư quỹ BHXH: Nguyên tắc quản lý, đầu tư quỹ BHXH bảo đảm an toàn, bền vững, hiệu quả, công khai, minh bạch và có sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền, nhằm bảo đảm khả năng chi trả các chế độ BHXH trong dài hạn.
• Xử lý chậm đóng, trốn đóng BHXH: Quy định về các hành vi bị coi là chậm đóng, trốn đóng BHXH và các biện pháp xử lý tương ứng, cùng trách nhiệm bồi thường của người sử dụng lao động khi không tham gia hoặc tham gia BHXH bắt buộc không đầy đủ, gây thiệt hại đến quyền lợi người lao động.

Văn bản Luật BHXH mới nhất

Hiện nay, chính sách bảo hiểm xã hội mới nhất được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 26/9/2024, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, thay thế Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.

Luật BHXH 2024 tiếp tục được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi các luật chuyên ngành ban hành sau đó, như Luật Việc làm 2025 (hiệu lực từ 01/01/2026), Luật Phục hồi, phá sản 2025 (hiệu lực từ 01/3/2026) và Luật Dân số 2025 (hiệu lực từ 01/7/2026). Để thuận tiện cho việc áp dụng, cơ quan có thẩm quyền đã ban hành văn bản hợp nhất, hệ thống hóa toàn bộ nội dung Luật BHXH 2024 cùng các quy định sửa đổi, bổ sung liên quan.

Ngoài ra, hiện Bộ Nội vụ đang chủ trì soạn thảo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, dự kiến trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua trong năm 2026, với một số nội dung mới về sổ BHXH điện tử, thủ tục hưởng chế độ, hỗ trợ đóng BHXH và trợ cấp hưu trí xã hội, dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Doanh nghiệp và người lao động cần tiếp tục theo dõi tiến trình thông qua văn bản này để cập nhật kịp thời.

Những điểm mới nổi bật của Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất

Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất số 41/2024/QH15 đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm mở rộng diện bao phủ và nâng cao quyền lợi của người tham gia BHXH.

• Thứ nhất, theo Điều 2 Luật BHXH 2024, Luật mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, bổ sung thêm 7 nhóm đối tượng phải tham gia, gồm: người lao động làm việc không trọn thời gian theo hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên có mức lương đủ điều kiện đóng BHXH; người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước không hưởng lương; người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; viên chức quốc phòng; dân quân thường trực; và người lao động nước ngoài làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 12 tháng trở lên tại Việt Nam.
• Thứ hai, Luật bổ sung Chương III về trợ cấp hưu trí xã hội, hình thành hệ thống BHXH đa tầng gồm trợ cấp hưu trí xã hội, BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và bảo hiểm hưu trí bổ sung. Theo đó, công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên không hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng, hoặc từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nếu có văn bản đề nghị.
• Thứ ba, Luật giảm số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm, giúp nhiều người lao động có thời gian tham gia BHXH ngắn hơn vẫn có cơ hội được hưởng lương hưu hằng tháng khi đủ tuổi nghỉ hưu, thay vì phải nhận BHXH một lần hoặc bảo lưu không xác định thời hạn hưởng.
• Thứ tư, Luật thay đổi quy định về hưởng BHXH một lần theo hướng phân biệt hai nhóm đối tượng: người đã tham gia BHXH trước ngày 01/7/2025 vẫn được áp dụng quy định hiện hành; người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi không được hưởng BHXH một lần trong trường hợp nghỉ việc thông thường, mà phải bảo lưu thời gian đóng, trừ một số trường hợp đặc biệt như đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng, ra nước ngoài định cư, hoặc mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng.
• Thứ năm, người lao động tham gia BHXH tự nguyện được hưởng thêm 2 chế độ là trợ cấp thai sản và bảo hiểm tai nạn lao động, nâng tổng số chế độ được hưởng lên 4 chế độ (trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động), thay vì chỉ 2 chế độ (hưu trí, tử tuất) như quy định trước đây.

Mức đóng BHXH theo luật BHXH mới nhất 2026

Theo Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất 2026 số 41/2024/QH15 Tỷ lệ đóng BHXH 2026 bắt buộc bao gồm:

• 3% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH vào quỹ ốm đau và thai sản;
• 22% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Đồng thời, tại Điều 33 và Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất số 41/2024/QH15 quy định chi tiết mức đóng BHXH 2026 của người lao động và doanh nghiệp như sau:

Mức đóng Bảo hiểm xã hội 2026 (bắt buộc) = Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội năm 2026 x Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc

Xem thêm:

• Điểm mới luật thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2026
• Luật doanh nghiệp mới nhất 2026

Những thay đổi cần lưu ý khi áp dụng Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất

Một số thay đổi cần lưu ý trong quá trình áp dụng luật BHXH mới nhất 2026 để bảo đảm tuân thủ quy định mới, doanh nghiệp và người lao động cần chủ động rà soát và cập nhật việc tham gia, đóng, hưởng BHXH.

Thứ nhất, doanh nghiệp cần rà soát lại danh sách người lao động đang làm việc, đặc biệt là lao động làm việc không trọn thời gian, người quản lý không hưởng lương, để xác định đúng đối tượng thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định mới, tránh bị truy thu hoặc xử phạt do bỏ sót đối tượng.

Thứ hai, người lao động và người sử dụng lao động cần cập nhật quy định về chậm đóng, trốn đóng BHXH, bởi mức phạt được tính bằng 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng, trốn đóng nhân với số ngày vi phạm, chưa kể các biện pháp xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn đóng.

Thứ ba, người lao động mới bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 cần lưu ý quy định mới về BHXH một lần để có kế hoạch tài chính phù hợp, tránh nhầm lẫn với quy định áp dụng cho người đã tham gia trước thời điểm này.

Thứ tư, người lao động tham gia BHXH tự nguyện, đặc biệt là lao động nữ có kế hoạch sinh con, cần chủ động đóng đủ thời gian tối thiểu theo quy định để đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản mới được bổ sung.

Thứ năm, doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống quản lý nhân sự, tiền lương theo các quy định mới về mức tham chiếu, đối tượng tham gia và cách tính chế độ ốm đau, thai sản, đồng thời sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay thế mã số BHXH theo lộ trình chuyển đổi số của cơ quan bảo hiểm xã hội.

Những sửa đổi, bổ sung của Luật Bảo hiểm xã hội mới nhất đã góp phần mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, nâng cao quyền lợi của người tham gia và tăng cường hiệu quả quản lý quỹ bảo hiểm xã hội. Doanh nghiệp và người lao động cần chủ động cập nhật các quy định mới, cũng như theo dõi tiến trình sửa đổi Luật đang được xây dựng, để bảo đảm tuân thủ pháp luật và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình trong quá trình tham gia BHXH.

Trong trường hợp còn vướng mắc về quy định pháp luật hoặc cần hỗ trợ các thủ tục liên quan đến bảo hiểm xã hội, công ty luật Siglaw sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ, giúp doanh nghiệp nắm bắt nhanh chóng những thay đổi và bảo đảm mọi thủ tục được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.

Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Tp. Hồ Chí Minh.

Chi nhánh tại miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng.

Hotline: 0961 366 238

Email: vp@siglaw.com.vn

Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw