Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, khái niệm “tài sản số” ngày càng xuất hiện phổ biến trong hoạt động kinh doanh, đầu tư và quản trị doanh nghiệp. Từ tiền điện tử, dữ liệu số đến các loại tài sản được tạo lập trên nền tảng công nghệ, nhiều chủ thể có xu hướng mặc định rằng mọi thứ tồn tại dưới dạng số đều là tài sản số theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, cách hiểu này tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, đặc biệt khi hệ thống pháp luật Việt Nam đã bắt đầu thiết lập các tiêu chí rõ ràng nhằm phân định phạm vi của loại tài sản này. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các tiêu chí pháp lý để nhận diện tài sản số, đồng thời phân tích những nhóm tài sản điển hình không thuộc phạm vi tài sản số theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam. Trong bài viết này, Công ty Luật Siglaw sẽ giúp bạn tìm hiểu những thông tin cần biết về Những tài sản không phải à tài sản số.
Có phải mọi dữ liệu số đều là tài sản số?
Câu trả lời là không. Một dữ liệu chỉ được xem xét là tài sản số khi đáp ứng tiêu chí pháp luật về tài sản theo Bộ luật Dân sự và được hình thành, vận hành bằng công nghệ số theo Luật Công nghiệp công nghệ số 2025. Do đó, những dữ liệu thuần túy mang tính thông tin, quản trị, lưu trữ nội bộ hoặc dữ liệu không được pháp luật công nhận là tài sản thì chưa thể mặc nhiên coi là tài sản số.
Trên thực tế, không phải mọi tài sản có yếu tố “số hóa” đều được công nhận là tài sản số. Việc xác định đúng bản chất pháp lý của tài sản có ý nghĩa quan trọng trong giao dịch dân sự, xử lý tranh chấp, cũng như trong việc tuân thủ các quy định về thuế, kế toán và quản lý nhà nước. Do đó, câu hỏi “tài sản nào không phải tài sản số” không chỉ mang tính lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao đối với doanh nghiệp và cá nhân.
Nguyên tắc xác định những tài sản không phải tài sản số
Về nguyên tắc, một tài sản không phải tài sản số nếu tài sản đó không đáp ứng đồng thời các dấu hiệu nêu trên, đặc biệt là không được thể hiện dưới dạng dữ liệu số hoặc không được tạo lập, lưu trữ, chuyển giao, xác thực bằng công nghệ số trên môi trường điện tử. Nói cách khác, không phải mọi loại tài sản đều là tài sản số; chỉ những tài sản thỏa mãn tiêu chí pháp luật mới được xem là tài sản số.
Những nhóm tài sản thường không phải tài sản số
Trên cơ sở quy định hiện hành, các nhóm sau thường không phải tài sản số:
Thứ nhất, tài sản hữu hình truyền thống như nhà ở, đất đai, xe ô tô, máy móc, hàng hóa vật chất, vàng miếng, đồ dùng, nguyên vật liệu… Đây là các tài sản tồn tại dưới dạng vật chất, không mặc nhiên trở thành tài sản số chỉ vì có thông tin quản lý trên hệ thống điện tử.
Thứ hai, tiền và giấy tờ có giá ở dạng truyền thống như tiền mặt, sổ/giấy tờ có giá bản giấy, chứng từ giấy. Các tài sản này thuộc phạm vi “tiền” hoặc “giấy tờ có giá” theo Bộ luật Dân sự, nhưng không tự động là tài sản số nếu không được pháp luật chuyên ngành xác định theo cơ chế tài sản số.
Thứ ba, quyền tài sản thông thường như quyền đòi nợ, quyền yêu cầu thanh toán, quyền sử dụng đất, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng… Đây là nhóm tài sản được Bộ luật Dân sự ghi nhận là tài sản, nhưng không đồng nghĩa với việc mọi quyền tài sản đều là tài sản số.
Đối với “tài sản ảo trên môi trường điện tử”
Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 còn phân loại TSS và trong đó có tài sản ảo trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, pháp luật cũng xác định rõ rằng tài sản ảo không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và các tài sản tài chính khác theo pháp luật về dân sự và tài chính. Vì vậy, dù có tồn tại dưới dạng số, các đối tượng này vẫn không được coi là tài sản ảo theo quy định của Luật Công nghiệp công nghệ số 2025.
Lưu ý khi xác định tài sản số
Trong thực tiễn, việc xác định một đối tượng có phải tài sản số hay không cần căn cứ vào bản chất pháp lý của đối tượng đó, cách thể hiện, phương thức tạo lập, phương thức xác thực và quy định của pháp luật chuyên ngành. Do Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, cách hiểu và áp dụng có thể tiếp tục được hướng dẫn chi tiết thêm bởi văn bản dưới luật trong thời gian tới.
Có thể tóm lược rằng, tài sản không phải tài sản số là những tài sản không đáp ứng tiêu chí pháp lý về TSS, bao gồm chủ yếu các tài sản hữu hình truyền thống, tài sản giấy tờ bản giấy, và các quyền tài sản thông thường nếu chưa được pháp luật xác lập dưới dạng tài sản số.
Đối với nhóm tài sản ảo trên môi trường điện tử, pháp luật còn loại trừ rõ một số đối tượng như chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác.
Trên đây là toàn bộ những thông tin cần thiết Công ty Luật Siglaw giải đáp về Những tài sản không phải tài sản số Nếu quý khách hàng gặp các vấn đề liên quan về Tài sản số vui lòng liên hệ cho Công ty Luật Siglaw để được tư vấn miễn phí một cách toàn diện.
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp.Hà Nội.
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Email: vp@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
