Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, giá cả hàng hóa và mức sống của người dân liên tục biến động trong những năm gần đây, việc duy trì mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng từ năm 2020 đã bộc lộ nhiều hạn chế và chưa phản ánh đầy đủ khả năng nộp thuế thực tế của người lao động.
Trước yêu cầu hoàn thiện chính sách thuế phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội hiện nay, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2026 và Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 đã được ban hành, điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế và người phụ thuộc kể từ kỳ tính thuế năm 2026. Sự thay đổi này không chỉ tác động trực tiếp đến cách xác định thu nhập tính thuế mà còn ảnh hưởng đáng kể đến nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân của hàng triệu người lao động trên cả nước.
Bài viết này của SIGLAW phân tích cơ sở pháp lý, những điểm mới của Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2026 và Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 về mức giảm trừ gia cảnh, cách xác định số thuế phải nộp cũng như những tác động thực tiễn của chính sách mới đối với người lao động và doanh nghiệp.
Mức giảm trừ gia cảnh là gì?
Theo khoản 1 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh là khoản tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế của cá nhân cư trú trước khi xác định số thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
Dưới góc độ pháp lý, giảm trừ gia cảnh không đơn thuần là một chính sách hỗ trợ người lao động mà còn là công cụ hiện thực hóa nguyên tắc “đánh thuế theo khả năng nộp thuế” (ability-to-pay principle) – nguyên tắc nền tảng của hệ thống thuế hiện đại. Theo nguyên tắc này, nghĩa vụ thuế phải được xác định tương xứng với khả năng tài chính thực tế của người nộp thuế, sau khi đã bảo đảm các nhu cầu thiết yếu của bản thân và những người mà họ có trách nhiệm nuôi dưỡng.
Nói cách khác, pháp luật thuế không hướng tới việc điều tiết toàn bộ thu nhập mà chỉ đánh thuế đối với phần thu nhập thực sự có khả năng đóng góp cho ngân sách nhà nước. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu bảo đảm công bằng xã hội và quyền sở hữu hợp pháp đối với thu nhập của công dân được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013.
Căn cứ theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2026, giảm trừ gia cảnh được áp dụng đối với hai nhóm đối tượng:
- Bản thân người nộp thuế, áp dụng đối với mọi cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công.
- Người phụ thuộc được quy định tại khoản 4 Điều 10, bao gồm con chưa thành niên; con, vợ hoặc chồng, cha mẹ và các cá nhân khác mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật thuế.
Việc xác định và đăng ký người phụ thuộc phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục do cơ quan thuế hướng dẫn. Đây là điều kiện bắt buộc để người nộp thuế được hưởng khoản giảm trừ tương ứng khi xác định thu nhập tính thuế.
Quy định về mức giảm trừ gia cảnh theo nghị quyết 110/2025/UBTVQH15
Theo khoản 1 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2026 và Điều 1 Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh như sau:
| Đối tượng | Mức cũ (Nghị quyết 954/2020) | Mức mới (Nghị quyết 110/2025) |
| Người nộp thuế | 11 triệu đồng/tháng | 15,5 triệu đồng/tháng |
| Người phụ thuộc | 4,4 triệu đồng/tháng | 6,2 triệu đồng/tháng |
Như vậy, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế tăng thêm 4,5 triệu đồng/tháng, trong khi mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc tăng thêm 1,8 triệu đồng/tháng, tương ứng mức tăng khoảng 40,9%.
Xác định số thuế thu nhập cá nhân người lao động phải nộp khi áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới
Theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2026, thu nhập tính thuế đối với tiền lương, tiền công của người lao động được xác định trên cơ sở thu nhập chịu thuế sau khi trừ các khoản được giảm trừ theo quy định. Công thức xác định như sau:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ
Trong đó, các khoản giảm trừ bao gồm:
- Giảm trừ gia cảnh đối với bản thân người nộp thuế;
- Giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc;
- Các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định của pháp luật;
- Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học đủ điều kiện được khấu trừ.
Sau khi xác định được thu nhập tính thuế, số thuế phải nộp được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần quy định tại Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2020.
Ví dụ, ông A có thu nhập từ tiền lương là 30 triệu đồng/tháng, tham gia đầy đủ các khoản bảo hiểm bắt buộc và có 01 người phụ thuộc. Giả sử số tiền bảo hiểm bắt buộc phải đóng là 3,15 triệu đồng/tháng. Theo mức giảm trừ gia cảnh cũ, thu nhập tính thuế được xác định là 11,45 triệu đồng. Theo mức giảm trừ gia cảnh mới, thu nhập tính thuế được xác định là 5,15 triệu đồng.
Trong trường hợp của ông A, thu nhập tính thuế giảm từ 11,45 triệu đồng xuống còn 5,15 triệu đồng/tháng, tương ứng giảm 6,3 triệu đồng/tháng. Đây là cơ sở trực tiếp làm giảm số thuế thu nhập cá nhân phải nộp khi áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần. Qua ví dụ trên có thể thấy, việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh đã làm giảm đáng kể thu nhập tính thuế của người lao động.
Tác động của mức giảm trừ gia cảnh mới đến nghĩa vụ thuế của người lao động
Thứ nhất, giảm số thuế thu nhập cá nhân phải nộp
Mức giảm trừ gia cảnh tăng đồng nghĩa với việc thu nhập tính thuế của người lao động giảm tương ứng. Theo quy định, thu nhập tính thuế được xác định trên cơ sở lấy tổng thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản giảm trừ, bao gồm bảo hiểm bắt buộc, giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ hợp pháp khác. Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh sẽ trực tiếp làm giảm số thuế phải nộp ở tất cả các bậc thuế, đặc biệt đối với nhóm lao động có thu nhập trung bình và khá.
Thứ hai, nhiều người lao động không còn thuộc diện phải nộp thuế
Một trong những tác động đáng chú ý nhất của Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 là nâng ngưỡng thu nhập không phải nộp thuế.
Trên thực tế, sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc và giảm trừ gia cảnh:
- Người lao động không có người phụ thuộc với thu nhập khoảng 17 triệu đồng/tháng trở xuống thường không phát sinh nghĩa vụ thuế;
- Người có một người phụ thuộc có thể đạt ngưỡng khoảng 24 triệu đồng/tháng;
- Người có hai người phụ thuộc có thể đạt ngưỡng khoảng 31 triệu đồng/tháng.
Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu người lao động có thu nhập trung bình sẽ được giảm hoặc miễn hoàn toàn nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân.
Thứ ba, tăng thu nhập thực nhận và góp phần bảo đảm an sinh xã hội
Khi số thuế phải nộp giảm, người lao động sẽ được giữ lại phần lớn hơn thu nhập của mình để phục vụ các nhu cầu thiết yếu như nhà ở, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và tích lũy cho tương lai. Trong bối cảnh áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng, việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là giải pháp hỗ trợ an sinh xã hội có tính trực tiếp và hiệu quả.
Thứ tư, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế
Về bản chất, giảm trừ gia cảnh là công cụ để bảo đảm rằng nghĩa vụ thuế được xác định trên cơ sở điều kiện sống thực tế của người dân. Việc điều chỉnh kịp thời mức giảm trừ gia cảnh cho thấy sự thích ứng của chính sách thuế trước những biến động kinh tế – xã hội, đồng thời khẳng định định hướng xây dựng một hệ thống thuế công bằng, hợp lý và lấy người dân làm trung tâm.
Tuy nhiên, từ góc độ hoàn thiện pháp luật, nhiều ý kiến cho rằng trong dài hạn cần nghiên cứu cơ chế điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo biến động của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hoặc mức sống tối thiểu, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các lần điều chỉnh định kỳ. Điều này sẽ giúp chính sách thuế phản ánh kịp thời hơn sự thay đổi của thực tiễn kinh tế và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Một số khuyến nghị dành cho người lao động khi đăng ký giảm trừ gia cảnh
Để bảo đảm quyền lợi giảm trừ gia cảnh và hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh, người lao động cần lưu ý một số vấn đề sau:
Thứ nhất, chủ động đăng ký người phụ thuộc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh quan hệ phụ thuộc theo quy định của pháp luật thuế.
Thứ hai, thường xuyên cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Thuế thu nhập cá nhân 2026, văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 của Bộ Tài chính và cơ quan thuế để bảo đảm việc kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế được thực hiện chính xác.
Thứ ba, kiểm tra số thuế đã được khấu trừ tại nguồn và thực hiện quyết toán thuế đúng thời hạn nhằm bảo vệ quyền được hoàn thuế trong trường hợp nộp thừa.
Thứ tư, lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến việc kê khai thuế và đăng ký người phụ thuộc theo thời hạn được quy định trong Luật Quản lý thuế.
Thứ năm, đối với các trường hợp có nhiều nguồn thu nhập hoặc phát sinh các khoản thu nhập đặc thù như chuyển nhượng vốn, đầu tư tài chính hoặc chuyển nhượng bất động sản, nên tham vấn chuyên gia thuế hoặc luật sư để hạn chế các sai sót có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính.
Đối với doanh nghiệp, cần chủ động cập nhật hệ thống tính lương, phần mềm khấu trừ thuế và quy trình quản trị nhân sự ngay từ đầu năm 2026 để bảo đảm việc áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới được thực hiện thống nhất và đúng quy định.
Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh mới là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm tính công bằng của hệ thống thuế thu nhập cá nhân trong bối cảnh mức sống và chi phí sinh hoạt của người dân đã có nhiều thay đổi so với giai đoạn trước. Mức giảm trừ mới không chỉ giúp giảm gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực nhận cho người lao động mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao khả năng tiêu dùng và tạo động lực cho sự phát triển kinh tế.
SIGLAW là đơn vị tư vấn pháp lý và thuế chuyên nghiệp, đồng hành cùng cá nhân và doanh nghiệp trong việc cập nhật, áp dụng và tuân thủ các quy định mới của pháp luật thuế. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia giàu kinh nghiệm, Công ty luật Siglaw cung cấp các dịch vụ tư vấn thuế, hỗ trợ kê khai – quyết toán thuế, rà soát rủi ro pháp lý và giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế, góp phần bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Email: vp@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
