Hóa chất nguy hiểm: Phân loại, Quản lý & Xin cấp phép [2026]

Hóa chất nguy hiểm là chất hoặc hợp chất dễ cháy nổ, ăn mòn, độc hại…có tác động gây hại cho sức khỏe mọi người, động vật và môi trường được quy định theo luật Hóa Chất 2025 & hệ thống GHS về phân loại và ghi nhãn hóa chất.

Ngành công nghiệp hóa chất đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực nông nghiệp, dược phẩm, công nghiệp thực phẩm và hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, đi kèm với những lợi ích kinh tế to lớn là rủi ro tiềm ẩn về thảm họa môi trường, cháy nổ và độc hại đối với sức khỏe con người. Để thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ nhằm kiểm soát toàn bộ vòng đời của hóa chất, Việt Nam đã ban hành một loạt văn bản quy phạm pháp luật mới về hóa chất có hiệu lực trong năm 2026.

Hiểu rõ hóa chất nguy hiểm là gì và các quy định pháp luật mới nhất là bắt buộc đối với tất cả các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng hóa chất tại Việt Nam.

Hóa chất nguy hiểm là gì?

Theo Khoản 4 Điều 2 Luật Hóa chất năm 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026:

“Hóa chất nguy hiểm là hóa chất gây hại cho con người, cơ sở vật chất, tài sản, môi trường và có ít nhất một đặc tính nguy hiểm theo nguyên tắc phân loại do Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương về hóa chất quy định.”

Có 03 dấu hiệu đặc trưng để nhận diện một hóa chất nguy hiểm, cụ thể như sau:

1. Hóa chất đó phải có khả năng gây hại trên thực tế. Đối tượng chịu tác động có thể là sức khỏe, tính mạng con người, cơ sở vật chất, tài sản của tổ chức, cá nhân, hoặc môi trường sống xung quanh.
2. Hóa chất phải có ít nhất một đặc tính nguy hiểm theo các tiêu chí phân loại chính thức. Các đặc tính nguy hiểm phổ biến bao gồm: dễ nổ, oxy hóa mạnh, ăn mòn, dễ cháy, độc cấp tính, độc mãn tính, gây kích ứng, gây ung thư, gây đột biến gen, độc hại cho môi trường thủy sinh…
3. Việc xác định một hóa chất có phải là hóa chất nguy hiểm hay không phải dựa trên nguyên tắc phân loại do cơ quan quản lý nhà nước về hóa chất ban hành, chứ không dựa trên cảm quan hay kinh nghiệm chủ quan của người sử dụng.

Đặc tính nguy hiểm của hóa chất theo GHS

Theo nguyên tắc của Hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất (GHS) một hóa chất được xác định là nguy hiểm khi sở hữu một hoặc một số đặc tính sau:

• Dễ nổ: Có khả năng phát nổ dưới tác động của áp suất, nhiệt độ hoặc tác nhân kích thích.
• Oxi hóa mạnh: Có khả năng cung cấp ôxy thúc đẩy hoặc làm mạnh thêm quá trình cháy của chất khác.
• Ăn mòn mạnh: Có khả năng tàn phá, hủy hoại mô sống (da, mắt) và các vật liệu khác như kim loại.
• Dễ cháy: Chất lỏng, chất rắn hoặc chất khí có khả năng bắt lửa và cháy dễ dàng dưới nguồn nhiệt.
• Độc cấp tính: Gây tổn thương nghiêm trọng hoặc tử vong ngay lập tức khi thâm nhập vào cơ thể qua đường miệng, da hoặc hô hấp.
• Độc mãn tính: Tích lũy trong cơ thể theo thời gian, gây ra các hậu quả độc hại kéo dài.
• Gây kích ứng đối với con người: Gây ra các phản ứng mẫn cảm, đỏ, ngứa hoặc sưng tấy trên da, mắt hoặc đường hô hấp.
• Gây ung thư hoặc có nguy cơ gây ung thư: Có khả năng gây ra hoặc làm tăng tần suất mắc bệnh ung thư.
• Gây biến đổi gen: Làm thay đổi cấu trúc gen hoặc số lượng nhiễm sắc thể trong tế bào sống.
• Độc hại với việc sinh sản: Ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng tình dục, khả năng sinh sản của người trưởng thành hoặc sự phát triển bình thường của thai nhi.
• Tích lũy sinh học: Khả năng tích tụ tăng dần nồng độ trong mô của sinh vật sống qua chuỗi thức ăn.
• Ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy: Tồn tại bền vững trong môi trường tự nhiên, rất khó bị phân hủy sinh học.
• Độc hại đến môi trường: Gây tác hại tức thời hoặc kéo dài đối với hệ sinh thái, đặc biệt là môi trường thủy sinh.

Phân loại hóa chất theo mức độ nguy hiểm

Việc phân loại hóa chất nguy hiểm tại Việt Nam phải tuân thủ theo nguyên tắc của Hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất (GHS). Để kiểm soát hóa chất tốt hơn theo vòng đời và mức độ rủi ro, pháp luật Việt Nam phân việc quản lý hóa chất thành các danh mục riêng biệt với các điều kiện nghiêm ngặt. Theo đó, hóa chất được quản lý theo ba nhóm danh mục chính:

• Hóa chất cấm: Là những hóa chất bị nghiêm cấm sản xuất, kinh doanh, sử dụng tại Việt Nam do mức độ nguy hiểm đặc biệt nghiêm trọng đối với con người, môi trường, an ninh quốc gia.
• Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt: Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt bao gồm chất và hỗn hợp chất nguy hiểm thuộc Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt do Chính phủ ban hành, gồm các hóa chất thuộc đối tượng kiểm soát để thực thi điều ước quốc tế về hóa chất mà Việt Nam là thành viên, và các hóa chất có khả năng gây hại đến quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội, con người, cơ sở vật chất, tài sản, môi trường.
• Hóa chất có điều kiện: Là nhóm hóa chất được phép sản xuất, kinh doanh, sử dụng nhưng phải đáp ứng các điều kiện nhất định về cơ sở vật chất, nhân sự, quy trình an toàn theo quy định pháp luật.

Xem thêm:

• Phụ lục II Danh mục hóa chất sản xuất kinh doanh có điều kiện
• Phụ lục III Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt theo Nghị định 24/2026

Quản lý hóa chất nguy hiểm

Luật Hóa chất 2025 quản lý hóa chất theo nguyên tắc xuyên suốt toàn bộ vòng đời của hóa chất, bao gồm các giai đoạn: sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, tồn trữ, sử dụng hóa chất cho đến xử lý chất thải phát sinh từ hoạt động hóa chất. Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, pháp luật đặt ra các nghĩa vụ chặt chẽ hơn:

• Tổ chức, cá nhân mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải lập phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, đồng thời phải được xác thực dữ liệu về tổ chức, cá nhân mua, bán theo lộ trình do Chính phủ quy định.
• Tổ chức, cá nhân sử dụng hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải công bố mục đích sử dụng theo quy định tại Luật.
• Toàn bộ các quy trình kiểm soát nêu trên được thực hiện thông qua Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất, giúp cơ quan quản lý nhà nước theo dõi được toàn bộ “đường đi” của hóa chất – từ sản xuất, nhập khẩu cho đến đơn vị sử dụng cuối cùng, qua đó hạn chế tình trạng thất thoát, sử dụng sai mục đích hoặc mua bán trái phép hóa chất.

Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hóa chất

Theo luật hóa chất mới nhất thì có 06 hành vi bị nghiêm cấm trong khi sản xuất, kinh doanh hóa chất nguy hiểm bao gồm:

1. Chiếm đoạt hóa chất nguy hiểm; sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tồn trữ, sử dụng, mua, bán, trao đổi, tặng cho, gửi, mượn, cho mượn, thuê, cho thuê, cầm cố hóa chất trái pháp luật.
2. Chiếm đoạt, mua, bán, trao đổi, tặng cho, mượn, cho mượn, thuê, cho thuê, cầm cố, làm giả, sửa chữa, tẩy xóa giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ về hóa chất nguy hiểm.
3. Cố ý cung cấp không đầy đủ, không kịp thời hoặc sai lệch thông tin về đặc tính nguy hiểm của hóa chất, về sản phẩm, hàng hóa chứa hóa chất nguy hiểm, về việc mất, thất thoát hóa chất nguy hiểm, hoặc về sự cố hóa chất.
4. Sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa có hàm lượng hóa chất nguy hiểm không tuân thủ quy định của pháp luật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến con người, cơ sở vật chất, tài sản, môi trường.
5. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về quản lý hóa chất.
6. Sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến con người, tài sản, môi trường, hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, an ninh hóa chất, trật tự an toàn xã hội.

Xin cấp phép đủ điều kiện an toàn khi sản xuất, kinh doanh hóa chất nguy hiểm

Để hoạt động kinh doanh hóa chất nguy hiểm thì cần phải xin cấp phép đủ điều kiện sản xuất kinh doanh hóa chất và đảm bảo các yêu cầu thông thường như sau:

• Đăng ký Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/kinh doanh hóa chất có điều kiện: Do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp, có thời hạn 05 năm. Người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở sản xuất phải có bằng Đại học trở lên về chuyên ngành hóa học; phải có bằng Trung cấp trở lên chuyên ngành hóa học đối với cơ sở kinh doanh.
• Đăng ký Giấy phép sản xuất/kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt: Do Bộ Công Thương thẩm định và cấp phép, thời hạn hiệu lực 05 năm. Doanh nghiệp phải xây dựng phương án kiểm soát, chống thất thoát chặt chẽ.
• Khai báo hóa chất nhập khẩu: Tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất phải thực hiện khai báo trực tuyến trên Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi làm thủ tục thông quan.
• Doanh nghiệp kinh doanh hóa chất thuộc Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt bắt buộc phải lập Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cho từng lần giao hàng.
• Phiếu kiểm soát phải được lập trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày giao hàng thông qua hệ thống định danh, truy xuất nguồn gốc hóa chất trên nền tảng định danh, xác thực điện tử do Bộ Công an quản lý.
• Doanh nghiệp chỉ được phép bán các chất này cho những tổ chức đã có Giấy phép phù hợp hoặc đã thực hiện công bố mục đích sử dụng hợp pháp trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất.

Xem chi tiết: Giấy phép sản xuất kinh doanh hóa chất: Điều kiện, Hồ sơ & Thủ tục

Kế hoạch và biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất nguy hiểm

Doanh nghiệp lưu trữ hóa chất nguy hiểm phải chủ động phân loại quy mô để áp dụng biện pháp phòng ngừa tương ứng:

• Lập kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất: Áp dụng đối với các cơ  sở có khối lượng tồn trữ hóa chất lớn nhất tại một thời điểm vượt ngưỡng quy định. Kế hoạch này phải được Hội đồng thẩm định liên ngành kiểm tra thực tế và cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước khi dự án hoạt động. Chủ cơ sở có nghĩa vụ tổ chức diễn tập ứng phó sự cố hóa chất định kỳ hằng năm.
• Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất: Áp dụng đối với các cơ sở có khối lượng tồn trữ hóa chất nguy hiểm dưới ngưỡng quy định. Doanh nghiệp tự xây dựng, ra quyết định ban hành và thực hiện cập nhật Biện pháp lên Cơ sở dữ liệu quốc gia trong vòng 30 ngày kể từ ngày ban hành.
• Sử dụng hóa chất nguy hiểm đòi hỏi sự kiểm soát tối đa các nguy cơ rò rỉ, phát tán độc chất hoặc cháy nổ nhằm bảo vệ cộng đồng.

Kiểm soát hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa

Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa có chứa hóa chất nguy hiểm (như formaldehyde trong ván ép, chì trong pin, thủy ngân trong bóng đèn…) phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình quản lý chất lượng:

• Phải xây dựng và ban hành quy trình kiểm soát hóa chất nguy hiểm từ khâu nguyên liệu đầu vào, quá trình gia công phối trộn đến sản phẩm cuối cùng trước khi lưu thông nhằm bảo đảm không thất thoát hóa chất.
• Phải thực hiện khai báo hàm lượng hóa chất nguy hiểm lên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất và công bố thông tin công khai trên trang thông tin điện tử hoặc nhãn hàng hóa.

Việc thắt chặt các quy định pháp luật về hóa chất nguy hiểm tại Việt Nam trong năm 2026 thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới một nền công nghiệp hóa chất phát triển bền vững, an toàn với người dân và thân thiện với môi trường.

Đối với doanh nghiệp, việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn cho người lao động, cộng đồng và môi trường trong suốt quá trình hoạt động. Để được tư vấn chi tiết hóa chất nguy hiểm xin quý khách vui lòng liên hệ công ty luật Siglaw tại:

Trụ sở chính thành phố Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.

Chi nhánh miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.

Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng

Email: vp@siglaw.com.vn

Hotline: 0961 366 238

Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw