Trong những năm gần đây, dự án năng lượng tái tạo đang trở thành lĩnh vực thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư tại Việt Nam. Các dự án điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối và điện rác được khuyến khích phát triển nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, để triển khai và vận hành một dự án năng lượng tái tạo, nhà đầu tư cần thực hiện nhiều thủ tục pháp lý phức tạp liên quan đến đầu tư, đất đai, môi trường và điện lực.
Bài viết dưới đây cung cấp tổng quan về thủ tục đầu tư và vận hành dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam, căn cứ theo quy định của Luật Đầu tư 2025, Luật Điện lực 2024, Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản pháp luật liên quan.
Dự án năng lượng tái tạo là gì?
Dự án năng lượng tái tạo là dự án đầu tư nhằm khai thác các nguồn năng lượng có khả năng tái tạo tự nhiên như năng lượng gió, năng lượng mặt trời, sinh khối, năng lượng từ chất thải hoặc các nguồn năng lượng sạch khác để sản xuất điện. Năng lượng tái tạo có thể hiểu là nguồn năng lượng được hình thành từ các quá trình tự nhiên và có khả năng tái tạo liên tục. Việc phát triển các dự án năng lượng tái tạo góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy phát triển bền vững.
Việc triển khai dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam phải tuân thủ hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư, điện lực, đất đai và bảo vệ môi trường, đồng thời bảo đảm sự phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực quốc gia trong từng giai đoạn.
Hiện nay, các dự án điện gió, điện mặt trời và các nguồn năng lượng sạch khác được xem xét trong khuôn khổ Quy hoạch điện VIII. Khi đề xuất dự án, nhà đầu tư cần đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch, khả năng đấu nối vào hệ thống điện quốc gia cũng như tiềm năng khai thác nguồn năng lượng tại khu vực dự kiến đầu tư.
Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư dự án năng lượng tái tạo
Đối với nhiều dự án năng lượng tái tạo, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư 2025.
Điều 25 Luật Đầu tư 2025 quy định về Thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư, theo đó tùy thuộc vào quy mô, tính chất và địa điểm thực hiện dự án, thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư có thể thuộc Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Cũng theo Điều 25, khoản 5 điều này quy định “Chính phủ quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự và thủ tục thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư”. Do đó, nhà đầu tư cần theo dõi các văn bản hướng dẫn thi hành để xác định cụ thể thành phần hồ sơ và quy trình thực hiện đối với từng loại dự án.
Việc chấp thuận chủ trương đầu tư là cơ sở quan trọng để nhà đầu tư tiếp tục thực hiện các thủ tục tiếp theo như cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, thành lập doanh nghiệp dự án và triển khai các thủ tục đất đai, môi trường và xây dựng.
Thực hiện thủ tục đầu tư dự án năng lượng tái tạo đối với doanh nghiệp FDI
Trong trường hợp dự án năng lượng tái tạo có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, việc thực hiện thủ tục đầu tư cần tuân thủ quy định về hoạt động đầu tư của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Theo quy định của Luật Đầu tư 2025, tổ chức kinh tế phải thực hiện điều kiện và thủ tục đầu tư như nhà đầu tư nước ngoài nếu thuộc một trong các trường hợp sau: nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ; tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ; hoặc có cả nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế nêu trên cùng nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
Ngược lại, nếu tổ chức kinh tế không thuộc các trường hợp này thì việc đầu tư được thực hiện theo điều kiện và thủ tục áp dụng đối với nhà đầu tư trong nước. Ngoài ra, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã được thành lập tại Việt Nam khi thực hiện dự án đầu tư mới có thể thực hiện thủ tục đầu tư cho dự án đó mà không nhất thiết phải thành lập tổ chức kinh tế mới.
Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định thủ tục đầu tư và cấu trúc pháp lý của các dự án năng lượng tái tạo có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài.
Thủ tục đất đai và đánh giá tác động môi trường đối với dự án năng lượng tái tạo
Sau khi hoàn tất các thủ tục đầu tư cơ bản, nhà đầu tư cần thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan đến đất đai và môi trường trước khi tiến hành xây dựng dự án.
Theo quy định của Luật Đất đai 2024, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục giao đất hoặc thuê đất để xây dựng nhà máy điện, trạm biến áp và các công trình phụ trợ phục vụ hoạt động của dự án. Đồng thời, nhà đầu tư phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính liên quan đến tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Một số dự án năng lượng tái tạo thuộc nhóm dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường phải thực hiện đánh giá tác động môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020. Báo cáo này nhằm đánh giá các tác động tiềm tàng của dự án đối với môi trường tự nhiên, hệ sinh thái và cộng đồng dân cư trong khu vực dự án. Dự án chỉ được triển khai xây dựng sau khi báo cáo đánh giá tác động môi trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Giấy phép hoạt động điện lực của dự án năng lượng tái tạo
Trước khi đưa dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam vào vận hành thương mại, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục xin Giấy phép hoạt động điện lực theo quy định của Luật Điện lực 2024.
Điều 30 của Luật Điện lực 2024 quy định các hoạt động điện lực bao gồm phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện và bán lẻ điện phải được cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ một số trường hợp được miễn giấy phép theo quy định của pháp luật. Việc cấp giấy phép nhằm bảo đảm tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động điện lực đáp ứng các điều kiện về năng lực kỹ thuật, an toàn vận hành và tuân thủ quy hoạch phát triển điện lực.
Bên cạnh đó, Luật Điện lực 2024 cũng quy định hoạt động mua bán điện được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa các đơn vị tham gia thị trường điện theo quy định của pháp luật về điện lực và thị trường điện. Trong thực tiễn, các dự án phát điện thường thực hiện việc bán điện thông qua hợp đồng mua bán điện với đơn vị mua điện theo cơ chế của thị trường điện và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Việc hoàn thành các thủ tục pháp lý liên quan đến giấy phép hoạt động điện lực và cơ chế mua bán điện là điều kiện quan trọng để dự án năng lượng tái tạo chính thức đi vào vận hành thương mại.
Nghĩa vụ pháp lý trong quá trình vận hành dự án năng lượng tái tạo
Sau khi dự án năng lượng tái tạo đi vào vận hành, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục tuân thủ nhiều nghĩa vụ pháp lý trong suốt vòng đời của dự án. Các nghĩa vụ này bao gồm việc duy trì các điều kiện của giấy phép hoạt động điện lực, thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về hoạt động đầu tư, tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn vận hành hệ thống điện theo quy định của pháp luật.
Việc tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần bảo đảm sự phát triển bền vững của các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam.
Đầu tư và vận hành dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam đòi hỏi nhà đầu tư phải thực hiện nhiều thủ tục pháp lý trong các lĩnh vực khác nhau như đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, môi trường và điện lực. Việc nắm rõ quy trình pháp lý, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và bảo đảm sự phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực là yếu tố quan trọng giúp dự án được triển khai thuận lợi và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện.
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về năng lượng và đầu tư tại Việt Nam đang tiếp tục được hoàn thiện, việc có sự hỗ trợ từ các đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp sẽ giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian, chi phí và bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.
Với đội ngũ luật sư và chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực đầu tư và năng lượng, Siglaw cung cấp dịch vụ tư vấn toàn diện cho các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam, bao gồm tư vấn cấu trúc đầu tư, hỗ trợ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thành lập doanh nghiệp dự án, thực hiện thủ tục đất đai – môi trường, cũng như hỗ trợ xin giấy phép hoạt động điện lực và các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình vận hành dự án.
Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí ban đầu từ đội ngũ chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm của Công ty Luật Siglaw.
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Email: vphn@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng.
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
