Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh doanh dựa trên dữ liệu ngày càng phổ biến, dữ liệu cá nhân đã trở thành một trong những tài sản quan trọng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, song hành với cơ hội là những nghĩa vụ pháp lý ngày càng chặt chẽ về bảo vệ quyền riêng tư của cá nhân.
Với việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật BVDLCN chính thức có hiệu lực, một trong những nội dung khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng nhất là việc phân biệt dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Việc không xác định đúng loại dữ liệu, dẫn đến doanh nghiệp áp dụng sai quy trình, thiếu biện pháp bảo mật cần thiết, thiếu sót trong hồ sơ đánh giá tác động và tiềm ẩn rủi ro bị xử phạt hành chính rất cao.
Bài viết dưới đây của Siglaw sẽ giúp doanh nghiệp phân loại chính xác dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm đồng thời xác định nghĩa vụ tuân thủ tương ứng đối với từng loại dữ liệu theo pháp luật hiện hành.
Dữ liệu cá nhân cơ bản là gì?
Dữ liệu cá nhân cơ bản bao gồm những thông tin định danh phổ biến về một cá nhân – thường là những thông tin nhân thân, lai lịch sử dụng thường xuyên trong giao dịch và quan hệ xã hội. Danh mục dữ liệu cơ bản bao gồm:
- Họ tên, ngày sinh, nơi sinh, giới tính, quốc tịch
- Hình ảnh của cá nhân.
- Số điện thoại, Email cá nhân, Địa chỉ thường trú/tạm trú.
- Số CMND/CCCD, Hộ chiếu, Mã số thuế cá nhân, Số Bảo hiểm xã hội, số biển số xe.
- Tình trạng hôn nhân và mối quan hệ gia đình.
- Thông tin về tài sản số của cá nhân
Dữ liệu cá nhân nhạy cảm là gì?
Dữ liệu cá nhân nhạy cảm là những thông tin cá nhân gắn liền với quyền riêng tư của một người, mà nếu bị xâm phạm sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Nhóm dữ liệu này đòi hỏi mức độ bảo vệ cao hơn do tính chất nhạy cảm và rủi ro gây tổn hại.
Dữ liệu nhạy cảm, bao gồm:
- Thông tin về đời sống riêng tư, quan điểm chính trị, tôn giáo;
- thông tin sức khỏe và đời tư trong hồ sơ bệnh án;
- thông tin về nguồn gốc chủng tộc, dân tộc;
- dữ liệu di truyền và đặc điểm sinh trắc học (ví dụ: vân tay, khuôn mặt dùng để nhận dạng);
- dữ liệu về tiền án, hành vi phạm tội;
- thông tin tài chính của khách hàng tại ngân hàng (như thông tin định danh, tài khoản, giao dịch);
- dữ liệu vị trí địa lý xác định qua GPS hoặc dịch vụ định vị;
- và các thông tin cá nhân khác mà pháp luật quy định là đặc thù cần bảo mật đặc biệt.
Ví dụ điển hình về Số tài khoản ngân hàng và Thông tin thẻ thanh toán – hai loại dữ liệu mà nhiều người thường mặc định là ‘dữ liệu nhạy cảm’ do chúng đều thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Tuy nhiên, việc đánh đồng này là thiếu chính xác nếu xét trên bản chất rủi ro thực tế.
Thực chất, Số tài khoản ngân hàng đóng vai trò là một ‘địa chỉ định danh’ công khai để thực hiện giao dịch nhận tiền. Việc lộ số tài khoản không thể giúp kẻ gian chiếm đoạt tài sản nếu thiếu các yếu tố xác thực bảo mật (Mật khẩu, OTP). Do đó, xét về tính chất, thông tin này tương đồng với dữ liệu định danh và nên được xếp vào nhóm Dữ liệu cá nhân cơ bản (cụ thể là ‘Thông tin về tài khoản số của cá nhân’).
Trong khi đó, nhóm Thông tin thẻ và Dữ liệu tài chính lại mang bản chất hoàn toàn khác và cần được bảo vệ nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn của Dữ liệu cá nhân nhạy cảm, bởi lẽ:
- Thông tin thẻ (Số thẻ in nổi, mã CVV): Là chìa khóa mở trực tiếp vào ví tiền. Việc lộ lọt các chỉ số này dẫn ngay đến nguy cơ mất tiền qua thanh toán trực tuyến.
- Lịch sử giao dịch và số dư: Là dữ liệu phản ánh đời tư. Việc tiết lộ chúng đồng nghĩa với việc phơi bày thói quen sinh hoạt, hành vi tiêu dùng và năng lực tài chính của cá nhân.
Có thể thấy, sự khác biệt cốt lõi giữa dữ liệu cá nhân cơ bản và nhạy cảm nằm ở mức độ riêng tư và hậu quả khi bị xâm phạm. Đối với dữ liệu cơ bản, rủi ro khi lộ lọt thường dừng lại ở việc bị làm phiền (spam tin nhắn/cuộc gọi). Tuy nhiên, đối với dữ liệu nhạy cảm (như lộ số dư tài khoản, lộ lịch trình di chuyển hay hồ sơ bệnh án), hậu quả có thể là mất mát tài sản lớn, bị tống tiền hoặc tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm.
Do đó, pháp luật yêu cầu biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn đối với doanh nghiệp xử lý dữ liệu nhạy cảm như buộc phải có DPO – Nhân sự bảo vệ dữ liệu, và thực hiện Đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân – điều mà chủ thể kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân cơ bản có thể được miễn trừ trong một số trường hợp.
Nghĩa vụ tuân thủ khi xử lý dữ liệu cá nhân cơ bản và nhạy cảm
Sự khác biệt trong phân loại dẫn đến sự khác biệt lớn về trách nhiệm của doanh nghiệp (Bên Kiểm soát & Xử lý dữ liệu):
| Nghĩa vụ pháp lý | Dữ liệu Cá nhân CƠ BẢN | Dữ liệu Cá nhân NHẠY CẢM |
| Xin chấp thuận và minh bạch thông tin | Phải có sự đồng ý | Phải có sự đồng ý rõ ràng và chủ thể phải được thông báo rằng đây là dữ liệu nhạy cảm. |
| Biện pháp bảo vệ dữ liệu | Áp dụng biện pháp an toàn tiêu chuẩn. | Áp dụng biện pháp an ninh mạng tăng cường (Mã hóa cấp cao, giới hạn truy cập). |
| Nhân sự (DPO) | Khuyến khích có nhân sự phụ trách. | BẮT BUỘC chỉ định bộ phận/nhân sự bảo vệ dữ liệu (DPO). |
| Thủ tục hành chính | Lập hồ sơ Đánh giá tác động (DPIA) (đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ thì có thể được miễn trừ trong 5 năm). | BẮT BUỘC lập và nộp hồ sơ DPIA lên Bộ Công an cho mọi hoạt động xử lý. |
Đề xuất tuân thủ Dữ liệu cá nhân cơ bản và nhạy cảm cho doanh nghiệp
Việc phân định dữ liệu cá nhân cơ bản với dữ liệu nhạy cảm theo Luật mới giúp doanh nghiệp xác định mức độ rủi ro và nghĩa vụ pháp lý khi xử lý từng loại thông tin. Siglaw khuyến nghị Doanh nghiệp tiến hành các bước sau:
- Rà soát các loại dữ liệu doanh nghiệp đang thu thập từ khách hàng, đối tác, người lao động
- Phân loại đúng theo luật và áp dụng biện pháp bảo vệ tương ứng. Đảm bảo luôn có sự đồng ý đầy đủ của khách hàng, thiết lập quy trình nội bộ chặt chẽ và tăng cường bảo mật cho dữ liệu nhạy cảm.
- Tiến hành lập Hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu (DPIA) nếu kiểm soát và xử lý dữ liệu nhạy cảm.
Tuân thủ các yêu cầu này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh vi phạm pháp luật mà còn xây dựng uy tín về bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng trong môi trường kinh doanh số hiện nay.
Bài viết trên đã phân tích chi tiết sự khác biệt giữa dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Nếu quý khách hàng gặp các vướng mắc về vấn đề liên quan xin vui lòng liên hệ Công ty Luật Siglaw để được tư vấn một cách toàn diện.
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Email: vphn@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
