Kiểm định và An toàn Thiết bị

Chủ đề: Đầu tư FDI tại Việt Nam

07/01/2026

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất công nghiệp ngày càng phát triển, việc sử dụng các loại máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc về kiểm định thiết bị nghiêm ngặt và bảo đảm an toàn lao động, nếu không tuân thủ, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với các chế tài nghiêm khắc từ cơ quan quản lý nhà nước.

Vì thế, Công ty Luật SIGLAW phân tích toàn diện khung pháp lý, trách nhiệm của doanh nghiệp và các rủi ro pháp lý liên quan đến việc quản lý, kiểm định và vận hành thiết bị nghiêm ngặt theo quy định hiện hành.

Kiểm định thiết bị nghiêm ngặt

Kiểm định thiết bị nghiêm ngặt không còn là lựa chọn, mà là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, kiểm định thiết bị nghiêm ngặt là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn của máy móc, thiết bị trước và trong quá trình sử dụng, nhằm bảo đảm thiết bị vận hành an toàn, không gây nguy hiểm cho người lao động.

Điểm quan trọng mà nhiều doanh nghiệp thường bỏ sót là: Việc thiết bị vẫn “hoạt động bình thường” không đồng nghĩa với việc được phép sử dụng nếu chưa được kiểm định hoặc đã hết hạn kiểm định.

Do đó, mọi doanh nghiệp sử dụng thiết bị thuộc danh mục yêu cầu nghiêm ngặt đều bắt buộc phải thực hiện kiểm định, bất kể quy mô doanh nghiệp hay tần suất sử dụng thiết bị.

Danh mục thiết bị yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH

Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết danh mục các loại máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan thanh tra xác định trách nhiệm của doanh nghiệp.

Các nhóm thiết bị phổ biến trong doanh nghiệp sản xuất

Trong thực tiễn tư vấn, SIGLAW thường gặp các thiết bị sau nằm trong diện bắt buộc kiểm định:

Thiết bị chịu áp lực: Máy nén khí, bình khí nén, bình LPG, nồi hơi, hệ thống đun nước nóng
Thiết bị nâng hạ: Xe nâng, cầu trục, cổng trục, pa lăng điện
Thiết bị vận chuyển người và hàng hóa: Thang máy, thang cuốn, băng tải công nghiệp
Hệ thống dẫn khí, hóa chất nguy hiểm: Đường ống dẫn khí, dẫn hóa chất có áp suất cao

Việc xác định sai hoặc bỏ sót thiết bị thuộc danh mục nghiêm ngặt là nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp bị xử phạt khi thanh tra.

Thời hạn kiểm định thiết bị nghiêm ngặt và nghĩa vụ kiểm soát hiệu lực kiểm định

Các mốc kiểm định bắt buộc

Pháp luật quy định rõ doanh nghiệp phải thực hiện:

Kiểm định lần đầu: Trước khi đưa thiết bị vào vận hành chính thức

Kiểm định định kỳ: Theo chu kỳ quy định trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (thường từ 01–03 năm)

Kiểm định bất thường: Khi thiết bị:

Được sửa chữa lớn
Thay đổi kết cấu, thông số kỹ thuật
Gặp sự cố nghiêm trọng hoặc tai nạn lao động

Doanh nghiệp không được phép vận hành thiết bị trong thời gian chờ kiểm định hoặc khi giấy kiểm định đã hết hiệu lực.

Trách nhiệm theo dõi và nhắc hạn kiểm định

Một lỗi phổ biến là doanh nghiệp phó mặc việc theo dõi thời hạn kiểm định cho nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật. Tuy nhiên, về mặt pháp lý: Trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về người sử dụng lao động.

Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý hồ sơ thiết bị, có danh sách theo dõi và cảnh báo hết hạn kiểm định để tránh vi phạm.

Lưu trữ hồ sơ kiểm định – Yêu cầu bắt buộc khi thanh tra an toàn lao động

Lưu trữ hồ sơ kiểm định là yêu cầu bắt buộc khi thanh tra an toàn lao động. Khi tiến hành thanh tra, cơ quan chức năng sẽ không chỉ kiểm tra tình trạng thực tế của thiết bị, mà còn kiểm tra toàn bộ hồ sơ pháp lý liên quan.

Hồ sơ kiểm định bắt buộc phải có:

Biên bản kiểm định còn hiệu lực
Giấy chứng nhận và tem kiểm định hợp lệ
Hồ sơ kỹ thuật thiết bị
Nhật ký vận hành, bảo trì, sửa chữa

Hồ sơ phải được lưu trữ tại doanh nghiệp và xuất trình ngay khi có yêu cầu.

Đào tạo an toàn vận hành thiết bị

Bên cạnh kiểm định thiết bị nghiêm ngặt, pháp luật đặc biệt nhấn mạnh đến yếu tố con người – cụ thể là đào tạo an toàn lao động cho người vận hành.

Ai chịu trách nhiệm đào tạo?

Người sử dụng lao động chịu trách nhiệm chung
Trưởng bộ phận sản xuất chịu trách nhiệm trực tiếp tổ chức, giám sát

Nội dung đào tạo bắt buộc

Quy trình vận hành an toàn từng loại thiết bị
Nhận diện nguy cơ rủi ro trong quá trình sử dụng
Biện pháp xử lý sự cố và tình huống khẩn cấp
Quy định pháp luật về an toàn lao động

Người lao động chỉ được phép vận hành thiết bị sau khi đã được đào tạo và xác nhận đủ điều kiện.

Hệ quả pháp lý khi không tuân thủ quy định về kiểm định và an toàn thiết bị

Việc vi phạm nghĩa vụ kiểm định thiết bị nghiêm ngặt có thể dẫn đến:

Xử phạt hành chính với mức phạt cao
Buộc dừng hoạt động sản xuất, đình chỉ sử dụng thiết bị
Bồi thường thiệt hại cho người lao động khi xảy ra tai nạn
Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân quản lý trong trường hợp nghiêm trọng

Trên thực tế, nhiều vụ tai nạn lao động nghiêm trọng xuất phát từ việc thiết bị hết hạn kiểm định hoặc người lao động chưa được đào tạo an toàn.