Trong môi trường kinh doanh hiện nay, hoạt động mua bán hàng hóa được nhiều người coi là ngành nghề “dễ tiếp cận”. Tuy nhiên, thực tế nhiều doanh nghiệp sau khi thành lập và bắt đầu hoạt động đã nhanh chóng gặp phải các vấn đề pháp lý nghiêm trọng chỉ vì chưa nắm rõ quy định về giấy phép kinh doanh.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, hoạt động mua bán hàng hóa không phải lúc nào cũng chỉ cần đăng ký kinh doanh thông thường. Một số nhóm hàng hóa thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ đòi hỏi doanh nghiệp phải xin thêm giấy phép chuyên ngành trước khi được phép hoạt động. Việc phân biệt rõ giữa hàng hóa thông thường và hàng hóa có điều kiện là yếu tố then chốt để doanh nghiệp hoạt động hợp pháp và tránh rủi ro pháp lý không đáng có.
Giấy phép hoạt động mua bán hàng hóa là gì?
Theo pháp luật hiện hành, không tồn tại một loại giấy phép chung mang tên “Giấy phép hoạt động mua bán hàng hóa” áp dụng cho mọi loại hàng hóa. Thay vào đó, việc được phép kinh doanh mua bán hàng hóa được xác định thông qua 02 giấy phép chính là: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp & Giấy phép chuyên ngành (giấy phép con).
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025)
Đây là giấy tờ pháp lý cơ bản xác nhận doanh nghiệp được thành lập hợp pháp. Khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và có đăng ký ngành nghề “Mua bán hàng hóa các loại” (mã ngành thuộc nhóm 46 và 47), doanh nghiệp đã đủ điều kiện để thực hiện hoạt động mua bán.
Trong trường hợp này, pháp luật không yêu cầu thêm bất kỳ giấy phép chuyên ngành nào.
Giấy phép chuyên ngành (đối với hàng hóa kinh doanh có điều kiện)
Một số nhóm hàng hóa thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Phụ lục IV Luật Đầu tư 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025), doanh nghiệp bắt buộc phải xin thêm giấy phép chuyên ngành do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp trước khi được phép kinh doanh. Các nhóm hàng hóa phổ biến thuộc diện này có thể kể đến như: rượu, bia, thuốc lá, dược phẩm, nguyên liệu làm thuốc, thiết bị y tế, xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe…
Việc kinh doanh các nhóm hàng hóa này mà không có giấy phép chuyên ngành tương ứng sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật. Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, đồng thời bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thu hồi hàng hóa, đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép đã cấp.
Hoạt Động Mua Bán Hàng Hóa Là Gì? Quy Định & Giấy Phép Cần Biết
Các trường hợp phải xin giấy phép con khi mua bán hàng hóa
Không phải mọi hoạt động mua bán hàng hóa đều phải xin giấy phép chuyên ngành. Trên thực tế, pháp luật chỉ yêu cầu doanh nghiệp phải có giấy phép riêng đối với một số nhóm hàng hóa thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Theo Phụ lục 4 Luật Đầu tư 2020 và các văn bản hướng dẫn hiện hành, một số nhóm hàng hóa phổ biến yêu cầu giấy phép chuyên ngành bao gồm:
Hàng hóa ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, sức khỏe cộng đồng như rượu, bia và thuốc lá.
Doanh nghiệp muốn kinh doanh rượu, bia phải có Giấy phép kinh doanh rượu, bia do Bộ Công Thương hoặc Sở Công Thương cấp theo quy định tại Nghị định 105/2017/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung). Tương tự, kinh doanh thuốc lá cần Giấy phép kinh doanh thuốc lá do Bộ Công Thương cấp theo Nghị định 67/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung).
Hàng hóa liên quan đến sức khỏe và y tế như dược phẩm, nguyên liệu làm thuốc và thiết bị y tế.
Để kinh doanh dược phẩm, doanh nghiệp phải có Giấy phép kinh doanh dược do Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế cấp theo Luật Dược 2016. Đối với thiết bị y tế, tùy thuộc vào nhóm phân loại mà doanh nghiệp có thể cần Giấy phép nhập khẩu hoặc Giấy chứng nhận lưu hành tự do theo Luật Thiết bị y tế 2023. Các điều kiện về kho bảo quản, hệ thống kiểm soát chất lượng và nhân sự có chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực này thường rất nghiêm ngặt.
Hàng hóa thuộc lĩnh vực năng lượng và khoáng sản như xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng.
Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải có Giấy phép kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương cấp theo Nghị định 83/2014/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung). Loại hình này đòi hỏi điều kiện về vốn, kho bãi, phương tiện vận chuyển và hệ thống an toàn phòng cháy chữa cháy ở mức cao.
Một số nhóm hàng hóa khác có điều kiện như thực phẩm bảo vệ sức khỏe (thực phẩm chức năng), mỹ phẩm và hóa chất nguy hiểm.
Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục công bố sản phẩm theo quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010 (sửa đổi, bổ sung) và Nghị định 15/2018/NĐ-CP trước khi đưa hàng hóa ra thị trường. Một số hóa chất nguy hiểm cũng yêu cầu giấy phép kinh doanh riêng theo quy định về hóa chất.
Đối với hàng hóa thông thường không thuộc danh mục trên, doanh nghiệp chỉ cần có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với ngành nghề mua bán hàng hóa phù hợp là đủ điều kiện hoạt động, không cần xin thêm giấy phép chuyên ngành.
Điều kiện để được cấp giấy phép hoạt động mua bán hàng hóa
Đối với Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng các điều kiện chung theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025).
Cụ thể, doanh nghiệp phải có tên gọi, địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh được đăng ký rõ ràng và người đại diện theo pháp luật đáp ứng điều kiện theo luật định. Đối với hoạt động mua bán hàng hóa thông thường, pháp luật hiện hành không quy định điều kiện về vốn điều lệ tối thiểu, diện tích kho bãi hay trình độ chuyên môn của nhân viên.
Doanh nghiệp chỉ cần thực hiện đúng thủ tục đăng ký tại Sở Tài chính theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP về Đăng ký doanh nghiệp, là đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận.
Đối với các giấy phép chuyên ngành, điều kiện lại phức tạp và chi tiết hơn nhiều, tùy thuộc vào từng nhóm hàng hóa. Ví dụ:
- Với hoạt động kinh doanh rượu, bia, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về kho hàng, phương tiện vận chuyển, hệ thống phân phối và nhân sự có chứng chỉ chuyên môn theo quy định tại Nghị định 105/2017/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung). Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải có phương tiện vận chuyển phù hợp và cam kết tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.
- Với hoạt động kinh doanh thuốc lá, điều kiện được quy định tại Nghị định 106/2017/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần có hệ thống phân phối, kho bãi đạt chuẩn và phải cam kết không bán hàng cho người dưới 18 tuổi. Việc kiểm soát nguồn gốc xuất xứ và việc thực hiện nghĩa vụ thuế cũng là những điều kiện quan trọng mà cơ quan cấp phép xem xét.
- Với lĩnh vực dược phẩm và nguyên liệu làm thuốc, điều kiện khắt khe hơn theo Luật Dược 2016 và các văn bản hướng dẫn. Doanh nghiệp phải có kho bảo quản đạt tiêu chuẩn GSP (Good Storage Practice), hệ thống kiểm soát chất lượng và nhân viên chịu trách nhiệm chuyên môn phải có chứng chỉ hành nghề dược phù hợp.
Trong khi việc đăng ký kinh doanh mua bán hàng hóa thông thường chỉ cần đáp ứng các điều kiện cơ bản theo Luật Doanh nghiệp, thì các nhóm hàng hóa có điều kiện lại đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ lưỡng về cơ sở vật chất, nhân sự và quy trình vận hành.
Thời gian và chi phí xin Giấy Phép Hoạt Động Mua Bán Hàng Hóa
Thời gian và chi phí phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp cũng như lĩnh vực kinh doanh.
- Đăng ký thành lập doanh nghiệp: Thông thường từ 03-05 ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ.
- Xin giấy phép chuyên ngành: Có thể kéo dài từ 07-30 ngày làm việc, thậm chí lâu hơn đối với một số ngành nghề có yêu cầu thẩm định thực tế hoặc lấy ý kiến của nhiều cơ quan quản lý.
Chi phí bao gồm:
- Lệ phí đăng ký doanh nghiệp.
- Lệ phí cấp giấy phép chuyên ngành (nếu có).
- Chi phí đầu tư cơ sở vật chất, kho bãi, trang thiết bị.
- Chi phí tư vấn pháp lý (nếu doanh nghiệp sử dụng dịch vụ).
Hiện nay công ty luật Siglaw cung cấp dịch vụ xin cấp Giấy Phép Hoạt Động Mua Bán Hàng Hóa chỉ từ 20 triệu VNĐ thời gian xử lý khoảng 15-30 ngày. Nếu có nhu cầu khách hàng có thể liên hệ trực tiếp Hotline 0961366238.
Quy trình và thủ tục xin cấp Giấy Phép Hoạt Động Mua Bán Hàng Hóa
Bước 1: Đăng ký thành lập doanh nghiệp
Trước tiên, tổ chức hoặc cá nhân cần thực hiện thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp tại cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền.
Hồ sơ cơ bản bao gồm:
- Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp.
- Điều lệ công ty.
- Danh sách thành viên hoặc cổ đông (nếu có).
- Giấy tờ pháp lý của cá nhân hoặc tổ chức góp vốn.
- Các tài liệu khác theo từng loại hình doanh nghiệp.
Khi đăng ký, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng mã ngành kinh doanh, đặc biệt là các mã ngành bán buôn (nhóm 46), bán lẻ (nhóm 47) hoặc các ngành nghề liên quan đến hoạt động mua bán hàng hóa.
Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện các thủ tục sau thành lập như khắc dấu, đăng ký thuế, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký hóa đơn điện tử và các nghĩa vụ pháp lý khác trước khi đi vào hoạt động.
Bước 2: Xin giấy phép chuyên ngành (nếu có)
Nếu doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, cần tiếp tục thực hiện thủ tục xin giấy phép chuyên ngành tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Tùy từng lĩnh vực, hồ sơ có thể bao gồm:
- Đơn đề nghị cấp giấy phép.
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Hồ sơ chứng minh đáp ứng điều kiện kinh doanh.
- Hồ sơ về địa điểm kinh doanh, kho bãi, cơ sở vật chất.
- Hồ sơ chứng minh trình độ chuyên môn của người phụ trách (nếu pháp luật yêu cầu).
- Các tài liệu khác theo quy định của từng ngành.
Doanh nghiệp chỉ nên chính thức đưa hàng hóa vào kinh doanh sau khi đã được cấp đầy đủ giấy phép hoặc hoàn thành các thủ tục pháp lý bắt buộc.
Thực tiễn cho thấy, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong giai đoạn này chủ yếu do chưa xác định đúng loại hàng hóa mình kinh doanh ngay từ đầu, dẫn đến hồ sơ bị trả lại nhiều lần hoặc bị xử phạt sau khi đã hoạt động.
Do đó, việc tham khảo ý kiến của đơn vị tư vấn pháp lý chuyên sâu ngay từ giai đoạn lập kế hoạch là điều cần thiết để đảm bảo quy trình diễn ra thuận lợi và đúng pháp luật.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm về pháp luật thương mại và đầu tư, CÔNG TY LUẬT SIGLAW cam kết mang đến giải pháp chính xác, nhanh chóng và tối ưu chi phí cho khách hàng.
Để được TƯ VẤN MIỄN PHÍ về thủ tục hoạt động mua bán hàng hóa, Quý khách vui lòng liên hệ:
Trụ sở chính thành phố Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Chi nhánh miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Email: vp@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
