Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, tài sản số đã trở thành một khái niệm trung tâm đối với cả thị trường tài chính, kinh tế số và pháp luật hiện đại. Đặc biệt tại Việt Nam, đến năm 2025 – 2026, khái niệm này đã lần đầu được quy định rõ ràng trong hệ thống pháp luật, tạo nền tảng pháp lý cho giao dịch, sở hữu và xử lý tranh chấp liên quan đến tài sản số.
Việc hiểu đúng và đầy đủ “tài sản số” là không chỉ cần thiết cho nhà đầu tư, doanh nghiệp công nghệ mà còn là yêu cầu pháp lý quan trọng đối với mọi luật sư, nhà tư vấn pháp lý.
Khái niệm “Tài sản số” theo pháp luật Việt Nam
Theo Điều 46 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 do Quốc hội Việt Nam ban hành ngày 14/6/2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026), tài sản số được định nghĩa như sau:
“Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.”
Điều này có nghĩa là:
- Tài sản số là một dạng tài sản hợp pháp, thuộc đối tượng bảo hộ quyền sở hữu theo Bộ luật Dân sự.
- Tài sản này tồn tại dưới dạng dữ liệu số, không phải là tài sản vật chất (như đất đai, nhà cửa).
- Việc xác lập quyền sở hữu và chuyển giao tài sản phụ thuộc vào công nghệ số, như blockchain, chứng thực điện tử, hệ thống mã hoá, v.v.
Tài sản số bao gồm những gì?
Pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định cụ thể về việc tài sản số bao gồm những loại nào. Tuy nhiên, tại Điều 9, Điều 10 và Điều 11 Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số, pháp luật đã bước đầu làm rõ phạm vi sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, qua đó có thể dùng làm cơ sở tham chiếu khi xác định tài sản số, bao gồm:
Sản phẩm công nghệ số sản xuất trong nước
Đây là các sản phẩm được nghiên cứu, thiết kế, phát triển và sản xuất tại Việt Nam. Các sản phẩm này thuộc danh mục ưu tiên đầu tư, thuê và mua sắm từ nguồn vốn ngân sách nhà nước khi đáp ứng các tiêu chí về kỹ thuật, tỷ lệ chi phí sản xuất trong nước, chi phí nghiên cứu – phát triển và yêu cầu về chất lượng, an toàn, bảo mật theo quy định.
Những sản phẩm được ưu tiên này được áp dụng cơ chế ưu đãi tương đương hàng hóa có xuất xứ Việt Nam với tỷ lệ chi phí sản xuất trong nước từ 50% trở lên theo pháp luật về đấu thầu. Bộ Thông tin và Truyền thông có trách nhiệm quy định chi tiết tiêu chí, thủ tục xác định và công bố danh mục sản phẩm công nghệ số sản xuất trong nước được ưu tiên đầu tư, thuê và mua sắm.
Sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm
Đây là các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng một trong các tiêu chí: có nhu cầu lớn trên thị trường trong nước và khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao; có nhu cầu trên thị trường quốc tế và tiềm năng xuất khẩu; hoặc có tác động tích cực, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số toàn diện các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế.
Việc hỗ trợ phát triển các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm được thực hiện thông qua chương trình do Thủ tướng Chính phủ ban hành theo từng thời kỳ, đồng thời Bộ Thông tin và Truyền thông công bố danh mục tương ứng phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng yếu
Đây là các sản phẩm, dịch vụ được sử dụng và cung cấp trong lãnh thổ Việt Nam, có vai trò đặc biệt quan trọng và tác động lớn đến lợi ích quốc gia, phát triển kinh tế – xã hội và năng lực công nghệ quốc gia.
Nhóm này bao gồm các sản phẩm, dịch vụ là bộ phận thiết yếu của hệ thống thông tin quan trọng quốc gia, mạng lõi hạ tầng viễn thông, hệ thống điều khiển trung tâm của các cơ sở hạ tầng quan trọng; các nền tảng số có số lượng người dùng lớn tại Việt Nam và đồng thời thu thập, lưu trữ dữ liệu của công dân Việt Nam; hoặc các sản phẩm mang tính chiến lược quốc gia. Tiêu chí xác định và quyết định danh mục sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng yếu do Thủ tướng Chính phủ quy định.
Trường hợp tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân nghiên cứu, phát triển, sản xuất, sở hữu hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng yếu thực hiện việc bán, xuất khẩu hoặc chuyển giao cho đối tác nước ngoài thì phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận.
Đặc điểm pháp lý của tài sản số
Là tài sản theo Bộ luật Dân sự: Bộ luật Dân sự Việt Nam quy định tài sản bao gồm “vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản khác có thể định giá bằng tiền”. Do đó, tài sản số – dù không có hình hài vật chất – vẫn được xem là tài sản nếu có thể định giá, sở hữu, chuyển nhượng và chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Quyền sở hữu và quyền định đoạt:
Tài sản số có thể:
- Sở hữu, thừa kế, tặng cho, bán, chuyển nhượng theo quy định pháp luật.
- Được xử lý trong tranh chấp, bảo đảm nghĩa vụ chi trả, giải quyết phá sản tương tự như tài sản truyền thống.
Điều kiện và quản lý hoạt động liên quan:
Điều 48 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 quy định các nội dung quản lý tài sản số như:
- Nội dung tạo lập, chuyển giao, xác lập quyền sở hữu,
- Quyền, nghĩa vụ của các bên,
- Biện pháp đảm bảo an toàn thông tin,
- Phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố,
- Điều kiện kinh doanh dịch vụ tài sản mã hoá, v.v.
Tài sản số là một khái niệm được pháp luật Việt Nam chính thức thừa nhận từ 01/01/2026 với quyền sở hữu, giao dịch và bảo vệ theo pháp luật, khác biệt với dữ liệu số nói chung. Đây là bước phát triển quan trọng, giúp tạo ra sự an toàn pháp lý cho thị trường công nghệ số, số hoá tài sản và các giao dịch điện tử trong tương lai.
Khung pháp lý hiện nay vẫn đang trong giai đoạn thí điểm và hoàn thiện, nhưng là nền tảng pháp lý thiết yếu cho các hoạt động: Kinh doanh blockchain, đầu tư tài sản ảo, dịch vụ lưu ký tài sản số, xử lý tranh chấp tài sản kỹ thuật số…
Dịch vụ hỗ trợ khách hàng về tài sản số tại Công ty luật Siglaw
Tại Công ty luật Siglaw, chúng tôi cung cấp dịch vụ hỗ trợ pháp lý chuyên sâu và đồng hành toàn diện cho khách hàng trong lĩnh vực tài sản số và công nghệ số. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia am hiểu pháp luật doanh nghiệp, dân sự, đầu tư và công nghệ, Siglaw không chỉ tư vấn lý thuyết mà còn xây dựng giải pháp pháp lý thực tiễn, khả thi và tối ưu rủi ro.
Tư vấn pháp lý về tài sản số và công nghệ số
- Tư vấn xác lập, công nhận và bảo vệ quyền sở hữu tài sản số theo quy định pháp luật hiện hành.
- Đánh giá tính pháp lý của mô hình kinh doanh liên quan đến blockchain, token, nền tảng số.
- Tư vấn điều kiện kinh doanh và tuân thủ pháp luật đối với dịch vụ tài sản số.
Soạn thảo và rà soát hợp đồng
- Hợp đồng chuyển nhượng tài sản số.
- Điều khoản sử dụng nền tảng số, điều khoản bảo mật dữ liệu.
- Hợp đồng hợp tác đầu tư, hợp đồng công nghệ.
Tư vấn tuân thủ & quản trị rủi ro
- Xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ về AML/KYC.
- Tư vấn phòng chống rửa tiền và bảo mật thông tin.
- Thiết lập quy trình pháp lý trong hoạt động phát hành và giao dịch tài sản số.
Giải quyết tranh chấp & đại diện pháp lý
- Tư vấn chiến lược xử lý tranh chấp tài sản số.
- Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Tham gia tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.
Siglaw cam kết mang đến giải pháp pháp lý chính xác, cập nhật và bảo mật tuyệt đối, giúp khách hàng an tâm phát triển trong môi trường kinh doanh số đầy biến động.
Để được tư vấn cụ thể quý khách hàng vui lòng liên hệ với Công ty Luật Siglaw để được giải đáp nhanh nhất và chi tiết nhất:
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Email: vphn@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Tp. Hồ Chí Minh.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng.
Email: vphcm@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
