Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định mới về giấy phép bán lẻ

Từ ngày 18/10/2026, hoạt động bán lẻ của nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam được điều chỉnh bởi một văn bản mới: Nghị định 342/2026/NĐ-CP. Việc kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) được thu hẹp, thủ tục cấp giấy phép bán lẻ được tinh gọn, nhưng đồng thời xuất hiện cơ chế thẩm định an ninh đối với chuỗi bán lẻ lớn cùng nghĩa vụ báo cáo chặt chẽ hơn.

Bài viết dưới đây của Công ty Luật Siglaw sẽ chỉ ra những nội dung mới chủ chốt về bán lẻ mà doanh nghiệp cần nắm.

Tổng quan về Nghị định 342/2026/NĐ-CP

Ngày 03/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 342/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 18/10/2026.

Nghị định 342/2026/NĐ-CP thay thế hoàn toàn Nghị định số 09/2018/NĐ-CP sau hơn tám năm thực thi, với định hướng cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình cấp phép, tăng cường hậu kiểm và thẩm định an ninh đối với những mô hình kinh doanh mua bán hàng hóa có quy mô lớn tại Việt Nam.

Nghị định 342/2026/NĐ-CP điều chỉnh các nội dung chính sau:

  • Quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối (bán buôn, bán lẻ, đại lý mua bán hàng hóa, nhượng quyền thương mại) và các hoạt động thương mại liên quan của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài;
  • Điều kiện, hồ sơ, trình tự cấp, điều chỉnh, cấp lại, thu hồi Giấy phép kinh doanh;
  • Điều kiện, hồ sơ, trình tự cấp, điều chỉnh, cấp lại, gia hạn, thu hồi Giấy phép lập cơ sở bán lẻ;
  • Tiêu chí kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT), hoạt động của Hội đồng ENT và các trường hợp không phải thực hiện ENT;
  • Chế độ báo cáo, thu hồi giấy phép, cơ chế chuyển tiếp.
Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định mới về giấy phép bán lẻ
Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định mới về giấy phép bán lẻ

Xem thêm: ENT là gì? 05 tiêu chí kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT

Thẩm quyền và thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh bán lẻ hoạt động mua bán hàng hóa

Theo Điều 8 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan cấp phép, thẩm quyền của cơ quan này được phân định như sau:

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt trụ sở chính: Cấp mới, cấp lại, điều chỉnh, thu hồi Giấy phép kinh doanh;

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt cơ sở bán lẻ: Cấp mới, cấp lại, điều chỉnh, gia hạn, thu hồi Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

Đơn giản hóa thủ tục về giấy phép bán lẻ và khai thác dữ liệu điện tử

Nghị định 342/2026/NĐ-CP đã đưa ra những quy định mới đáng chú ý trong thủ tục cấp Giấy phép bán lẻ và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

  • Nộp đồng thời hồ sơ: Doanh nghiệp được nộp đồng thời hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho cơ sở bán lẻ thứ nhất nếu cơ sở này cùng tỉnh, thành phố với trụ sở chính, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai kế hoạch kinh doanh;
  • Đẩy mạnh số hóa: Cơ quan cấp phép ưu tiên khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp nộp lại các giấy tờ đã có trên hệ thống;
  • Thời hạn giấy phép: Giấy phép kinh doanh của nhà đầu tư thuộc diện được hưởng cam kết theo điều ước quốc tế có hiệu lực trong thời gian đăng ký doanh nghiệp; các trường hợp còn lại có thời hạn 05 năm. Thời hạn của Giấy phép lập cơ sở bán lẻ phải ngắn hơn thời gian còn lại của dự án đầu tư hoặc thời hạn thuê địa điểm lập cơ sở.

Những hoạt động phải có Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa

STT Nhóm hoạt động Nội dung và lưu ý áp dụng
1 Quyền phân phối bán lẻ hàng hóa Áp dụng đối với hàng hóa thông thường, không bao gồm nhóm hàng hóa đặc thù. Cần có Giấy phép kinh doanh trước khi triển khai bán lẻ.
2 Nhập khẩu và phân phối bán buôn hàng hóa đặc thù Gồm dầu mỡ bôi trơn có nguồn gốc từ dầu mỏ, gạo, đường, vật phẩm đã ghi hình, sách, báo, tạp chí.
3 Phân phối bán lẻ hàng hóa đặc thù Gắn với cơ sở bán lẻ đã được cấp phép dưới hình thức cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini hoặc siêu thị.
4 Dịch vụ logistics Áp dụng với các phân ngành chưa được Việt Nam cam kết mở cửa trong điều ước quốc tế.
5 Cho thuê hàng hóa Không bao gồm cho thuê tài chính; loại trừ cho thuê trang thiết bị xây dựng có người vận hành.
6 Dịch vụ xúc tiến thương mại Gồm khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày giới thiệu hàng hóa, dịch vụ, hội chợ, triển lãm thương mại.
7 Dịch vụ trung gian thương mại Gồm môi giới, ủy thác mua bán, đấu giá hàng hóa. Lưu ý: đại lý mua bán hàng hóa thuộc nhóm quyền phân phối, không còn xếp vào trung gian thương mại.
8 Quản lý, vận hành nền tảng thương mại điện tử Gồm sàn thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và nền tảng thương mại điện tử tích hợp.
9 Dịch vụ tổ chức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ Cung cấp dịch vụ tổ chức đấu thầu cho các thương nhân khác theo pháp luật thương mại.

Kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) khi lập cơ sở bán lẻ

ENT từ lâu đã là rào cản đáng kể đối với nhà đầu tư bán lẻ nước ngoài khi muốn mở rộng mạng lưới từ cơ sở bán lẻ thứ hai trở đi. Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút nhiều hơn vốn đầu tư nước ngoài, Nghị định 342/2026/NĐ-CP đã thu hẹp phạm vi áp dụng cho việc kiểm tra nhu cầu kinh tế.

Xem thêm: Giấy phép bán lẻ hàng hoá: Điều kiện, Hồ sơ & Thủ tục

ENT chỉ áp dụng với nhà đầu tư thuộc quốc gia không có cam kết với Việt Nam

Theo Điều 22, ENT chỉ áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ không tham gia điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có cam kết bãi bỏ ENT, khi lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất. Nói cách khác, nhà đầu tư đến từ các nước, vùng lãnh thổ đã có cam kết bãi bỏ ENT trong các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên sẽ không phải thực hiện ENT khi mở cửa hàng thứ hai trở đi.

Việc đã được cấp phép cho cơ sở bán lẻ thứ nhất không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư được tự ý mở thêm được các điểm bán. Khái niệm “cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất” cũng bao gồm cơ sở được lập dưới cùng nhãn hiệu, tên thương mại với cơ sở đã được cấp phép đang hoạt động.

Điều kiện để cơ sở bán lẻ nhỏ không phải thực hiện ENT

Đối với nhà đầu tư vẫn thuộc diện ENT, cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở thứ nhất được miễn ENT khi đáp ứng đồng thời ba điều kiện, gồm:

(i) Diện tích bán hàng dưới 500 m²;

(ii) Được lập trong trung tâm thương mại;

(iii) Không thuộc loại hình cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini hoặc siêu thị.

Phạm vi thị trường được đánh giá và Hội đồng ENT

Khi phải thực hiện ENT, phạm vi thị trường địa lý được xem xét phụ thuộc vào quy mô của cơ sở bán lẻ.

Quy mô cơ sở bán lẻ Phạm vi thị trường Nhóm tiêu chí xem xét
Dưới 5.000 m² Cấp xã, phường hoặc đơn vị hành chính tương đương nơi đặt cơ sở – Tác động đến thị trường và các cơ sở bán lẻ, chợ truyền thống trong khu vực;

– Nhu cầu thị trường; mật độ giao thông, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường;

– Đóng góp kinh tế – xã hội (thuế, việc làm…).

Từ 5.000 m² trở lên Cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi đặt cơ sở – Tác động trên phạm vi toàn tỉnh, thành phố;

– Mức độ ảnh hưởng đến quy hoạch mạng lưới thương mại;

– Tác động đến an sinh xã hội, giao thông, an ninh trật tự.

Hội đồng ENT do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập, có thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ để đánh giá và đưa ra kết luận. Sau đó, cơ quan cấp phép sẽ xem xét cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo thời hạn quy định.

Thẩm định an ninh và điều kiện về địa điểm cấp giấy phép bán lẻ

Lấy ý kiến Bộ Công an và Bộ Quốc phòng

Song song với việc nới lỏng ENT, Nghị định 342/2026/NĐ-CP bổ sung cơ chế tham vấn về an ninh. Cơ quan cấp phép bán lẻ phải lấy ý kiến Bộ Công an và Bộ Quốc phòng trong một số trường hợp, đáng chú ý gồm:

  • Nhà đầu tư thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ chưa có cam kết mở cửa đối với hàng hóa đặc thù hoặc dịch vụ liên quan;
  • Nhà đầu tư nước ngoài chi phối doanh nghiệp chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử hoặc nền tảng thương mại điện tử tích hợp là nền tảng số lớn;
  • Nhà đầu tư sở hữu hoặc chi phối chuỗi bán lẻ đạt một trong các ngưỡng: 100 cơ sở có diện tích bán hàng dưới 500 m²; 50 cơ sở có diện tích từ 500 m² đến dưới 3.000 m²; hoặc 30 cơ sở có diện tích từ 3.000 m² trở lên.

Với các nhà bán lẻ có kế hoạch mở rộng nhanh, việc theo dõi tổng số lượng và diện tích cơ sở theo từng nhóm ngưỡng cần được đưa vào kế hoạch mở rộng, vì thời gian giải quyết hồ sơ có thể kéo dài khi phát sinh yêu cầu tham vấn.

Địa điểm cơ sở bán lẻ phải tuân thủ pháp luật chuyên ngành

Ngoài các điều kiện về ENT, địa điểm lập cơ sở bán lẻ phải phù hợp với pháp luật về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường.

M&A bán lẻ và quy định chuyển tiếp

Doanh nghiệp Việt Nam nhận vốn ngoại được hoạt động tối đa 12 tháng trong thời gian xin cấp phép

Khi doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam đang vận hành cơ sở bán lẻ nhận vốn góp, cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài và trở thành tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc trường hợp luật định, doanh nghiệp phải làm thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

Trong thời gian thực hiện thủ tục xin cấp các giấy phép nói trên, doanh nghiệp được tiếp tục bán lẻ tại các cơ sở đang hoạt động, tối đa không quá 12 tháng kể từ ngày ghi trên văn bản xác nhận nhà đầu tư nước ngoài đáp ứng điều kiện góp vốn.

Hồ sơ xin cấp Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ phải được nộp trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhà đầu tư nước ngoài được xác nhận đáp ứng điều kiện góp vốn, kèm báo cáo tài chính đã được kiểm toán của năm gần nhất.

Giấy phép bán lẻ và hồ sơ đã có trước ngày 18/10/2026

Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ đã cấp trước ngày Nghị định 342/2026/NĐ-CP có hiệu lực (18/10/2026) tiếp tục được sử dụng theo thời hạn ghi trên giấy phép, doanh nghiệp không phải đổi giấy phép. Tuy nhiên, khi phát sinh thay đổi nội dung giấy phép thì cần thực hiện theo thủ tục quy định tại Nghị định mới;

Hồ sơ xin cấp phép được cơ quan cấp phép tiếp nhận trước ngày 18/10/2026 tiếp tục được giải quyết theo Nghị định cũ (Nghị định 09/2018/NĐ-CP).

Từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Báo cáo định kỳ và rủi ro thu hồi giấy phép bán lẻ

Báo cáo hai lần mỗi năm

Theo Điều 38, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc phạm vi điều chỉnh phải báo cáo định kỳ hai lần mỗi năm theo mẫu quy định:

Báo cáo sáu tháng đầu năm: Nộp trước ngày 15/7 hằng năm;

Báo cáo cả năm: Nộp trước ngày 15/01 của năm tiếp theo.

Ngoài ra, cơ quan cấp phép có thể yêu cầu doanh nghiệp báo cáo vào thời điểm khác trong trường hợp cần thiết.

Các trường hợp có thể bị thu hồi giấy phép

Loại giấy phép Trường hợp bị thu hồi Lưu ý
Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa – Ngừng kinh doanh hoạt động được cấp phép quá 12 tháng mà không báo cáo cơ quan cấp phép;

– Bị xử phạt vi phạm hành chính nhiều lần liên tiếp trong 12 tháng đối với hoạt động được cấp phép.

Doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh cần chủ động báo cáo bằng văn bản trước khi đủ 12 tháng.
Giấy phép lập cơ sở bán lẻ – Cơ sở bán lẻ ngừng hoạt động quá 12 tháng mà không báo cáo cơ quan cấp phép (điểm đ khoản 2);

– Các trường hợp khác theo Điều 42 của Nghị định 342/2026/NĐ-CP: không còn đáp ứng điều kiện cấp phép, vi phạm liên quan đến cơ sở bán lẻ…

Thu hồi áp dụng theo từng cơ sở.

Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp FDI mảng bán lẻ

Trong giai đoạn đầu áp dụng Nghị định 342/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp FDI hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực mua bán lẻ hàng hóa cần chú ý:

  • Rà soát giấy phép hiện có: Đối chiếu phạm vi hoạt động thực tế; kiểm tra thời hạn Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa, Giấy phép lập cơ sở bán lẻ và các thay đổi nội dung có thể phát sinh;
  • Xác định nghĩa vụ ENT trước khi mở rộng: Xác định quốc tịch nhà đầu tư, điều ước quốc tế áp dụng, loại hình và diện tích của từng cơ sở bán lẻ dự kiến;
  • Theo dõi ngưỡng quy mô chuỗi bán lẻ: Thống kê số lượng cơ sở theo ba nhóm diện tích để dự báo khả năng phát sinh tham vấn an ninh;
  • Tuân thủ nghĩa vụ sau cấp phép: Nắm rõ các mốc báo cáo (15/7 và 15/01), quy trình báo cáo khi tạm ngừng hoạt động, và kiểm soát rủi ro vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động được cấp phép.

Nghị định 342/2026/NĐ-CP mang lại hai tín hiệu song hành: thủ tục cấp phép và ENT được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho nhà đầu tư thuộc các nước có cam kết – nhưng khung hậu kiểm, báo cáo và thẩm định an ninh được củng cố đáng kể. Với doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực bán lẻ, tuân thủ chủ động và lập kế hoạch pháp lý sớm sẽ là yếu tố quyết định để tận dụng được các điểm mới của Nghị định.

Nếu doanh nghiệp FDI cần hỗ trợ trong thủ tục xin cấp Giấy phép kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ, mở rộng chuỗi cửa hàng hoặc thực hiện giao dịch M&A trong lĩnh vực bán lẻ, Công ty Luật TNHH Siglaw sẵn sàng đồng hành và xây dựng lộ trình pháp lý phù hợp.

Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, TP. Hà Nội.

Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.

Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng

Hotline: 0961 366 238

Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw

Cảnh báo
mạo danh Siglaw
Tư vấn miễn phí: 0961 366 238