Giai đoạn 2025-2026 du lịch Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh, do đó nhu cầu đầu tư mở khách sạn, nhà nghỉ, homestay và các cơ sở lưu trú ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp đã gặp khó khăn trong quá trình vận hành hoặc bị xử phạt hành chính do chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý bắt buộc trước khi kinh doanh.
Vậy mở khách sạn, nhà nghỉ có cần giấy phép kinh doanh dịch vụ lưu trú không? Đây là câu hỏi được nhiều nhà đầu tư quan tâm khi bắt đầu triển khai hoạt động kinh doanh lưu trú.
Khác với nhiều ngành nghề thông thường, kinh doanh dịch vụ lưu trú là lĩnh vực chịu sự quản lý của nhiều cơ quan nhà nước và phải đáp ứng các điều kiện nhất định về đăng ký kinh doanh, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, tiêu chuẩn cơ sở vật chất và các yêu cầu pháp lý liên quan.
Trong bài viết này, SIGLAW sẽ phân tích và làm rõ câu hỏi “Mở khách sạn, nhà nghỉ có cần giấy phép kinh doanh dịch vụ lưu trú không?”, đồng thời hướng dẫn chi tiết các điều kiện kinh doanh lưu trú theo quy định pháp luật hiện hành, các loại giấy phép bắt buộc phải có cũng như những lưu ý pháp lý quan trọng giúp nhà đầu tư đưa cơ sở lưu trú vào hoạt động đúng quy định và hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh.
Theo quy định hiện hành, cá nhân và tổ chức kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh và đáp ứng các điều kiện pháp lý liên quan trước khi hoạt động. Việc chỉ thuê mặt bằng và đưa cơ sở vào vận hành mà chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý có thể dẫn đến nhiều rủi ro về xử phạt, đình chỉ hoạt động hoặc ảnh hưởng đến quá trình kinh doanh sau này.
Tổng quan pháp lý về kinh doanh dịch vụ lưu trú
Kinh doanh dịch vụ lưu trú là ngành nghề kinh doanh có điều kiện
Kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, homestay và các loại hình lưu trú du lịch khác không phải là ngành nghề được tự do kinh doanh hoàn toàn. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về đăng ký kinh doanh, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và cơ sở vật chất phục vụ khách lưu trú.
Căn cứ khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017, tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Thứ nhất, có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Điều này có nghĩa là cá nhân, hộ gia đình hoặc doanh nghiệp muốn kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, homestay đều phải thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh hoặc đăng ký doanh nghiệp trước khi đi vào hoạt động. Việc tự ý kinh doanh khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính.
Thứ hai, đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự; an toàn phòng cháy và chữa cháy; bảo vệ môi trường; an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.
Đây là nhóm điều kiện đặc biệt quan trọng đối với ngành lưu trú bởi cơ sở lưu trú là nơi tập trung nhiều khách hàng, tiềm ẩn các nguy cơ liên quan đến an ninh xã hội, cháy nổ và vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đối với điều kiện về an ninh, trật tự, kinh doanh dịch vụ lưu trú thuộc danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự theo Điều 3 Nghị định 56/2023/NĐ-CP. Theo đó, cơ sở kinh doanh phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự trước khi hoạt động; người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự của cơ sở cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn luật định.
Bên cạnh đó, cơ sở lưu trú phải đáp ứng các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy theo quy định của pháp luật chuyên ngành; đồng thời phải thực hiện các quy định về thu gom, xử lý chất thải, bảo vệ môi trường và an toàn thực phẩm nếu có cung cấp dịch vụ ăn uống cho khách lưu trú.
Thứ ba, đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ phục vụ khách du lịch.
Khoản 3 Điều 49 Luật Du lịch 2017 giao Chính phủ quy định chi tiết các điều kiện tối thiểu đối với từng loại hình cơ sở lưu trú du lịch. Theo Nghị định 168/2017/NĐ-CP hướng dẫn Luật Du lịch, mỗi loại hình lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ du lịch, biệt thự du lịch, căn hộ du lịch hay homestay đều có tiêu chuẩn riêng về cơ sở vật chất, trang thiết bị và dịch vụ phục vụ khách.
Ví dụ, đối với khách sạn, pháp luật yêu cầu phải có tối thiểu 10 buồng ngủ, có quầy lễ tân, khu vệ sinh chung, hệ thống trang thiết bị cơ bản, nhân viên trực 24/24 giờ và các điều kiện phục vụ khách theo tiêu chuẩn tương ứng.
Quy định về đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành
Từ năm 2026, thủ tục đăng ký doanh nghiệp và đăng ký hộ kinh doanh được thực hiện theo các quy định mới tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP.
Theo đó, cá nhân hoặc tổ chức có thể lựa chọn một trong hai hình thức phổ biến để kinh doanh dịch vụ lưu trú:
- Thành lập doanh nghiệp (Công ty TNHH, Công ty cổ phần, Doanh nghiệp tư nhân);
- Đăng ký hộ kinh doanh.
Việc lựa chọn mô hình phụ thuộc vào quy mô hoạt động, số lượng lao động, khả năng mở rộng kinh doanh và nhu cầu quản trị của chủ đầu tư. Đối với các dự án khách sạn có quy mô lớn hoặc có nhiều nhà đầu tư góp vốn, hình thức doanh nghiệp thường được lựa chọn để thuận lợi cho việc huy động vốn và quản lý hoạt động kinh doanh.
Mã ngành kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, homestay
Khi đăng ký kinh doanh, chủ đầu tư cần lựa chọn đúng mã ngành kinh tế theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam.
Hiện nay, hoạt động kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ và các cơ sở lưu trú ngắn ngày được đăng ký theo:
Mã ngành 5510 – Khách sạn và dịch vụ lưu trú tương tự.
Theo quy định về hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, mã ngành này bao gồm hoạt động cung cấp dịch vụ lưu trú ngắn ngày cho khách du lịch hoặc khách có nhu cầu lưu trú, bao gồm khách sạn, nhà nghỉ, resort, khách sạn nghỉ dưỡng, khách sạn nổi và các loại hình lưu trú tương tự.
Ngoài mã ngành 5510, tùy mô hình hoạt động, doanh nghiệp có thể đăng ký thêm các mã ngành liên quan như:
- 5520 – Dịch vụ lưu trú ngắn ngày khác;
- 5590 – Cơ sở lưu trú khác;
- 5610 – Nhà hàng và các dịch vụ ăn uống phục vụ lưu động;
- 5630 – Dịch vụ phục vụ đồ uống.
Việc đăng ký đầy đủ ngành nghề kinh doanh ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tránh phải thực hiện thủ tục bổ sung ngành nghề trong quá trình hoạt động.
Phân biệt khách sạn, nhà nghỉ và homestay theo quy định pháp luật
Mặc dù đều thuộc nhóm cơ sở lưu trú du lịch theo Luật Du lịch 2017, khách sạn, nhà nghỉ và homestay có những đặc điểm pháp lý và yêu cầu vận hành khác nhau.
- Khách sạn (Hotel) là cơ sở lưu trú được đầu tư bài bản, có quy mô tương đối lớn, đáp ứng các điều kiện tối thiểu về số lượng phòng, khu vực lễ tân, dịch vụ phục vụ khách và có thể được xếp hạng sao theo quy định của pháp luật du lịch.
- Nhà nghỉ (Guest House) thường có quy mô nhỏ hơn khách sạn, tập trung vào nhu cầu lưu trú ngắn hạn với mức đầu tư và dịch vụ đơn giản hơn. Tuy nhiên, nhà nghỉ vẫn phải đáp ứng các điều kiện chung về đăng ký kinh doanh, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và các tiêu chuẩn tối thiểu của cơ sở lưu trú.
- Homestay là loại hình lưu trú du lịch mà khách được lưu trú tại nhà ở của người dân địa phương và trải nghiệm sinh hoạt cùng chủ nhà. Dù có tính chất gần gũi và quy mô nhỏ hơn khách sạn, homestay vẫn được xem là cơ sở lưu trú du lịch và phải tuân thủ các điều kiện kinh doanh theo Luật Du lịch 2017 cũng như các quy định chuyên ngành có liên quan.
Do đó, dù lựa chọn mô hình khách sạn, nhà nghỉ hay homestay, chủ đầu tư đều không thể bỏ qua thủ tục đăng ký kinh doanh và các giấy phép chuyên ngành bắt buộc trước khi đưa cơ sở vào hoạt động.
Giải đáp: Mở khách sạn, nhà nghỉ có cần giấy phép kinh doanh dịch vụ lưu trú không?
Câu trả lời là có. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều chủ đầu tư thường hiểu nhầm rằng chỉ cần đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh là đã có thể đưa khách sạn, nhà nghỉ vào hoạt động. Đây là quan điểm chưa chính xác.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, kinh doanh dịch vụ lưu trú là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, do đó ngoài việc đăng ký kinh doanh, tổ chức và cá nhân còn phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu pháp lý chuyên ngành khác trước khi chính thức đón khách.
Căn cứ khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017, tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự; phòng cháy và chữa cháy; bảo vệ môi trường; an toàn thực phẩm và các điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ phục vụ khách du lịch.
Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật không chỉ quản lý hoạt động lưu trú dưới góc độ kinh doanh thông thường mà còn đặt ra các yêu cầu nhằm bảo đảm an toàn cho khách hàng, bảo vệ trật tự xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.
Nói cách khác, khi tìm hiểu về “giấy phép kinh doanh dịch vụ lưu trú”, chủ đầu tư cần hiểu rằng đây không phải là một loại giấy phép độc lập duy nhất. Để được phép hoạt động hợp pháp, khách sạn, nhà nghỉ hoặc homestay thường phải hoàn thiện nhiều loại hồ sơ, giấy tờ pháp lý khác nhau tùy thuộc vào quy mô và mô hình kinh doanh.
Đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh – Điều kiện bắt buộc đầu tiên
Điều kiện pháp lý đầu tiên mà bất kỳ cơ sở lưu trú nào cũng phải đáp ứng là thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh theo quy định. Đây là yêu cầu được ghi nhận trực tiếp tại điểm a khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017.
Theo đó, cá nhân hoặc tổ chức muốn mở khách sạn, nhà nghỉ có thể lựa chọn thành lập hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp. Đối với các cơ sở lưu trú nhỏ, quy mô gia đình, mô hình hộ kinh doanh thường được lựa chọn do thủ tục đơn giản và chi phí quản lý thấp. Trong khi đó, đối với các khách sạn có quy mô lớn, nhiều lao động hoặc có nhu cầu huy động vốn, việc thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần sẽ phù hợp hơn.
Khi đăng ký kinh doanh, chủ đầu tư cần lựa chọn đúng ngành nghề kinh doanh theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam. Hiện nay, hoạt động khách sạn, nhà nghỉ và nhiều loại hình lưu trú tương tự được đăng ký theo mã ngành 5510 – Khách sạn và dịch vụ lưu trú ngắn ngày. Việc đăng ký đúng mã ngành không chỉ bảo đảm tính hợp pháp của hoạt động kinh doanh mà còn là căn cứ để cơ quan nhà nước xem xét các thủ tục pháp lý tiếp theo.
Trong thực tiễn, không ít trường hợp cá nhân cải tạo nhà ở thành nhà nghỉ hoặc homestay rồi đưa vào khai thác mà chưa đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp. Đây là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời gặp khó khăn trong việc hoàn thiện các giấy phép chuyên ngành khác như an ninh trật tự hoặc phòng cháy chữa cháy.
Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự – Giấy phép quan trọng đối với cơ sở lưu trú
Sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký kinh doanh, chủ đầu tư cần đặc biệt lưu ý đến điều kiện về an ninh, trật tự. Đây là một trong những yêu cầu pháp lý quan trọng nhất đối với ngành lưu trú.
Theo Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 56/2023/NĐ-CP về điều kiện an ninh, trật tự đối với một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, kinh doanh dịch vụ lưu trú thuộc nhóm ngành nghề phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự trước khi hoạt động.
Sở dĩ Nhà nước đặt ra yêu cầu này bởi khách sạn, nhà nghỉ là địa điểm thường xuyên có khách đến lưu trú ngắn hạn, trong đó có khách nước ngoài. Nếu không được quản lý chặt chẽ, các cơ sở lưu trú có thể trở thành địa điểm phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến an ninh xã hội và công tác quản lý cư trú.
Để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự, cơ sở lưu trú phải đáp ứng các điều kiện theo quy định; đồng thời người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự của cơ sở không thuộc các trường hợp bị hạn chế theo pháp luật. Hồ sơ được nộp tại cơ quan công an có thẩm quyền và chỉ khi được cấp giấy chứng nhận này, cơ sở mới được xem là đáp ứng một trong những điều kiện quan trọng để hoạt động hợp pháp.
Điều kiện về phòng cháy và chữa cháy – Yêu cầu không thể bỏ qua
Bên cạnh điều kiện về an ninh, trật tự, phòng cháy và chữa cháy cũng là một trong những yêu cầu pháp lý bắt buộc đối với hoạt động kinh doanh lưu trú.
Theo điểm b khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017, cơ sở lưu trú phải đáp ứng điều kiện về an toàn phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng bởi khách sạn và nhà nghỉ là những công trình tập trung đông người, hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ.
Tùy thuộc vào diện tích xây dựng, số tầng và công năng sử dụng của công trình, chủ đầu tư có thể phải thực hiện các thủ tục như thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy, nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy trước khi đưa công trình vào sử dụng hoặc duy trì các điều kiện an toàn phòng cháy trong quá trình hoạt động.
Ngoài ra, cơ sở lưu trú còn phải trang bị đầy đủ phương tiện chữa cháy, xây dựng nội quy phòng cháy chữa cháy, tổ chức tập huấn cho nhân viên và bảo đảm các lối thoát hiểm theo quy chuẩn kỹ thuật hiện hành. Trong thời gian gần đây, nhiều cơ sở lưu trú trên cả nước đã bị đình chỉ hoạt động do không đáp ứng điều kiện phòng cháy chữa cháy hoặc đưa công trình vào khai thác khi chưa hoàn tất thủ tục nghiệm thu theo quy định.
Nghĩa vụ khai báo tạm trú cho khách lưu trú
Một trong những nghĩa vụ pháp lý đặc thù của hoạt động kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ là thực hiện khai báo thông tin khách lưu trú với cơ quan công an.
Theo Luật Cư trú 2020, cơ sở kinh doanh lưu trú có trách nhiệm thông báo lưu trú cho cơ quan đăng ký cư trú theo đúng trình tự, thời hạn luật định. Đối với khách sạn, nhà nghỉ, việc khai báo hiện nay chủ yếu được thực hiện thông qua hệ thống điện tử kết nối với cơ quan công an.
Đối với khách nước ngoài, yêu cầu quản lý còn chặt chẽ hơn bởi cơ sở lưu trú phải thực hiện chế độ khai báo theo quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh. Việc không khai báo hoặc khai báo không đầy đủ thông tin khách lưu trú có thể dẫn đến các chế tài xử phạt hành chính và ảnh hưởng đến việc duy trì điều kiện an ninh, trật tự của cơ sở.
Trên thực tế, đây là nghĩa vụ thường xuyên trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh chứ không chỉ là thủ tục thực hiện một lần khi bắt đầu kinh doanh.
Các giấy phép phát sinh tùy thuộc vào mô hình hoạt động
Ngoài các điều kiện bắt buộc nêu trên, nhiều khách sạn và nhà nghỉ còn phải thực hiện thêm các thủ tục pháp lý khác tùy theo phạm vi kinh doanh thực tế.
Ví dụ, nếu khách sạn có nhà hàng, quầy buffet hoặc cung cấp dịch vụ ăn uống cho khách lưu trú thì có thể phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm. Trường hợp kinh doanh rượu phục vụ tại chỗ cho khách hàng, cơ sở có thể phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép bán rượu tiêu dùng tại chỗ theo quy định của pháp luật về kinh doanh rượu.
Đối với các khách sạn quy mô lớn, khu nghỉ dưỡng hoặc resort có nhiều hạng mục công trình, chủ đầu tư còn có thể phải thực hiện các thủ tục về môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường 2020. Một số dự án đặc thù còn phải lập hồ sơ môi trường hoặc xin giấy phép môi trường trước khi vận hành.
Bên cạnh đó, nếu chủ đầu tư có nhu cầu quảng bá cơ sở dưới danh nghĩa khách sạn đạt chuẩn từ 1 sao đến 5 sao thì phải thực hiện thủ tục công nhận hạng cơ sở lưu trú du lịch theo quy định của Luật Du lịch 2017. Mặc dù việc xếp hạng sao không phải điều kiện bắt buộc để hoạt động, nhưng đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Việc mở khách sạn, nhà nghỉ hay homestay không chỉ đơn thuần là chuẩn bị mặt bằng, cơ sở vật chất và đưa vào khai thác kinh doanh. Theo quy định của pháp luật hiện hành, hoạt động kinh doanh dịch vụ lưu trú là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đòi hỏi tổ chức, cá nhân phải thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý như đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự, đáp ứng yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, thực hiện nghĩa vụ khai báo lưu trú và các giấy phép chuyên ngành liên quan tùy theo mô hình hoạt động.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp cơ sở lưu trú hoạt động đúng quy định mà còn hạn chế tối đa nguy cơ bị xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc phát sinh các rủi ro pháp lý trong quá trình kinh doanh.
Đặc biệt, trong bối cảnh cơ quan quản lý nhà nước ngày càng tăng cường thanh tra, kiểm tra đối với các cơ sở lưu trú, việc tuân thủ đầy đủ các điều kiện kinh doanh là yếu tố quan trọng để bảo đảm hoạt động ổn định và phát triển bền vững.
Nếu Quý khách hàng đang có nhu cầu thành lập khách sạn, nhà nghỉ, homestay hoặc cần tư vấn về thủ tục đăng ký kinh doanh, giấy phép an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và các điều kiện pháp lý liên quan, Công ty luật SIGLAW sẵn sàng đồng hành và cung cấp giải pháp pháp lý trọn gói, giúp Quý khách hoàn thiện hồ sơ nhanh chóng, đúng quy định và tiết kiệm thời gian, chi phí.
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Email: vp@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
