Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu và sáng tạo diễn ra ngày càng phổ biến trên nhiều lĩnh vực. Việc xác lập và bảo vệ quyền trí tuệ đối với kết quả sáng tạo là vô cùng cần thiết đối với cá nhân và tổ chức. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam việc đăng ký sáng chế chỉ được bảo hộ bởi pháp luật khi thực hiện thủ tục đăng ký hợp lệ.
Bài viết dưới đây cung cấp tổng quan về điều kiện, thủ tục đăng ký sáng chế và các quy định pháp lý liên quan theo quy định hiện hành
Lưu ý: Bài viết dưới đây áp dụng quy định tại Luật sở hữu trí tuệ số 155/VBHN-VPQH
Sáng chế là gì?
Theo khoản 12 điều 4 luật Sở hữu trí tuệ “Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên.”
Trong đó, Giải pháp kỹ thuật được hiểu là tập hợp cần và đủ các thông tin về cách thức kỹ thuật và/ hoặc các phương tiện kỹ thuật ( ứng dụng các quy luật tự nhiên) nhằm giải quyết một nhiệm vụ( một vấn đề xác định). Các giải pháp kỹ thuật có thể ở một trong các dạng: Dạng sản phẩm hoặc dạng quy trình/phương pháp.
Ví dụ: Dụng cụ,linh kiện điện tử, dược phẩm, tế bào, vi khuẩn biến đổi gen, phương pháp chẩn đoán bệnh, quy trình sản xuất dược phẩm,…
Khi đăng ký sáng chế thành công, chủ sở hữu sáng chế được phép độc quyền sử dụng, khai thác sáng chế, có quyền ngăn cấm người khác sử dụng sáng chế đó đồng thời sẽ làm gia tăng giá trị thương mại và khẳng định vị thế cạnh tranh trên thị trường.
Điều kiện bảo hộ sáng chế
Nội dung này được quy định tại Điều 58 Luật sở hữu trí tuệ. Theo đó: Có hai hình thức cấp bằng sáng chế:
- Bằng độc quyền sáng chế, đối tượng phải thoả mãn đồng thời ba tiêu chí:
(i) Có tính mới: tức là sáng chế chưa từng được công bố và không trùng lặp với bất kỳ giải pháp nào đã có trước đó
(ii) Có trình độ sáng tạo: tức rằng sáng chế không được hiểu biết là thông thường trong lĩnh vực tương ứng căn cứ tại các giải pháp kỹ thuật đã được công khai từ trước dưới hình thức sử dụng mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác trong nước hoặc ở nước ngoài.
(iii) Có khả năng áp dụng công nghiệp: Có thể sản xuất và sử dụng ổn định trong công nghiệp hoặc thương mại.
- Bằng độc quyền giải pháp hữu ích: Sáng chế được bảo hộ dưới hình thức này không nhất thiết phải đạt trình độ sáng tạo cao nhưng phải không phải là hiểu biết thông thường, đồng thời cần đáp ứng hai điều kiện cơ bản là tính mới và khả năng áp dụng công nghiệp.
Đối tượng không được bảo hộ sáng chế
Ngoài việc đáp ứng các điều kiện bảo hộ, sáng chế chỉ được xem xét cấp văn bằng khi không thuộc các trường hợp bị loại trừ theo quy định tại Điều 59 Luật Sở hữu trí tuệ bao gồm:
– Phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học
– Sơ đồ, kế hoạch, quy tắc và phương pháp để thực hiện các hoạt động trí óc, huấn luyện vật nuôi, thực hiện trò chơi, kinh doanh; chương trình máy tính;
– Cách thức thể hiện thông tin;
– Giải pháp chỉ mang đặc tính thẩm mỹ;
– Giống thực vật, giống động vật;
– Quy trình sản xuất thực vật, động vật chủ yếu mang bản chất sinh học mà không phải là quy trình vi sinh;
– Phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán và chữa bệnh cho người và động vật.
Quyền tham gia sáng chế
Theo quy định tại Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quyền đăng ký sáng chế thuộc về:
- Tác giả, khi sản phẩm là tự mình tạo ra, sáng chế bằng công sức và chi phí riêng;
- Tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất cho tác giả dưới các hình thức được quy định theo pháp luật hiện hành và được xác lập trên cơ sở thoả thuận giữa các bên.
- Tổ chức, cá nhân nhận chuyển giao hoặc thừa kế quyền đăng ký theo quy định của pháp luật, kể cả trường hợp đã nộp đơn đăng ký.
- Trường hợp có nhiều chủ thể cùng tham gia tạo ra hoặc đầu tư, quyền đăng ký được xác lập trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên.
- Đối với sáng chế được hình thành từ nguồn vốn Nhà nước, quyền đăng ký thuộc về Nhà nước tương ứng với phần vốn góp, do cơ quan được giao làm chủ đầu tư đại diện thực hiện.
Thời hạn và phạm vi hiệu lực của Bằng độc quyền sáng chế
Nội dung này được quy định cụ thể tại điều 93 Luật sở hữu trí tuệ:
- Thời hạn hiệu lực:
- Bằng độc quyền sáng chế có hiệu lực đến hết 20 năm kể từ ngày nộp đơn;
- Bằng độc quyền giải pháp hữu ích có hiệu lực đến hết 10 năm kể từ ngày nộp đơn;
Hiệu lực văn bằng phải được duy trì hằng năm theo quy định.
- Phạm vi bảo hộ:
Về phạm vi lãnh thổ, văn bằng bảo hộ sáng chế chỉ có hiệu lực trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Việc bảo hộ tại quốc gia khác phải được thực hiện thông qua thủ tục đăng ký theo pháp luật của quốc gia tương ứng
Quy trình, thủ tục đăng ký sáng chế
Bước 1. Hồ sơ đăng ký bảo hộ sáng chế:
Nội dung được quy định tại Điều 100 và Điều 102 Luật Sở hữu trí tuệ, cụ thể:
- 02 Tờ khai đăng ký sáng chế, đánh máy theo mẫu số 01 Phụ lục I của Nghị định số 65/2023/NĐ-CP
- 02 Bản mô tả sáng chế/ giải pháp hữu ích
- 02 Bản tóm tắt sáng chế/ giải pháp hữu ích
- Các tài liệu khác (nếu có): Giấy uỷ quyền, Giấy chuyển nhượng quyền nộp đơn, Tài liệu xác nhận quyền đăng ký nếu thụ hưởng từ người khác, Tài liệu chứng minh quyền ưu tiên nếu đơn đăng ký sáng chế có yêu cầu hưởng ưu tiên,chứng từ nộp phí, lệ phí.
Bước 2. Nộp hồ sơ:
Nộp trực tiếp hoặc gửi hồ sơ qua bưu điện theo địa chỉ:
- Bộ phận một cửa cơ sở 1 tại Tầng 1, Tòa nhà Cục Đổi mới Sáng tạo, số 113 đường Trần Duy Hưng, phường Yên Hoà, thành phố Hà Nội.
- Bộ phận một cửa cơ sở 2 tại Toà nhà số 1196 đường 3 tháng 2, Phường Bình Thới, thành phố Hồ Chí Minh.
- Bộ phận một cửa cơ sở 3 tại Đại diện Văn phòng Bộ tại miền Trung, số 42 Trần Quốc Toản, thành phố Đà Nẵng.
Trường hợp nộp hồ sơ đăng ký sáng chế qua bưu điện, người nộp đơn cần chuyển tiền qua dịch vụ của Bưu điện, sau đó photo Giấy biên nhận chuyển tiền gửi kèm theo hồ sơ đơn đến một trong các điểm tiếp nhận đơn nêu trên của Cục Sở hữu trí tuệ để chứng minh khoản tiền đã nộp.
Nộp đơn trực tuyến: Người nộp đơn cần có chứng thư số và chữ ký số, đăng ký tài khoản trên Hệ thống tiếp nhận đơn trực tuyến và được Cục Sở hữu trí tuệ phê duyệt tài khoản để thực hiện các giao dịch đăng ký quyền SHCN.
Bước 3. Xử lý hồ sơ tại Cục sở hữu trí tuệ:
Thẩm định hình thức đơn:
- Thời gian: 1 tháng
- Trường hợp đơn hợp lệ, Cục sở hữu trí tuệ ra quyết định chấp nhận đơn hợp lệ;
- Trường hợp đơn không hợp: Cục Sở hữu trí tuệ sẽ thông báo dự định từ chối chấp nhận đơn hợp lệ, trong đó nêu rõ lý và ấn định thời hạn để người nộp đơn sửa chữa thiếu sót hoặc có ý kiến phản đối dự định từ chối thời hạn 1 tháng kể từ ngày nộp đơn. Nếu người nộp đơn không sửa chữa thiếu sót/ sửa chữa thiếu sót không đạt yêu cầu hoặc không có ý kiến xác đáng phản đối dự định thi Cục sở hữu trí tuệ ra quyết định từ chối chấp nhận đơn.
Công bố đơn
Sau khi có quyết định chấp nhận đơn hợp lệ về mặt hình thức:
- Đơn đăng ký sáng chế được công bố trong tháng thứ mười chín kể từ ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn, nếu đơn không có ngày ưu tiên;
- Đơn đăng ký sáng chế có yêu cầu công bố sớm được công bố trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày Cục Sở hữu trí tuệ nhận được yêu cầu công bố sớm hoặc kể từ ngày chấp nhận đơn hợp lệ, tuỳ theo ngày nào muộn hơn.
Đơn sẽ được công bố trên Cục Sở hữu trí tuệ và Công báo sở hữu công nghiệp.
Thẩm định nội dung
- Được tiến hành khi có yêu cầu thẩm định nội dung, đánh giá khả năng được bảo hộ của đối tượng nêu trong đơn theo các điều kiện bảo hộ ( tính mới, trình độ sáng tạo, khả năng áp dụng công nghiệp), qua đó xác định phạm vị bảo hộ tương ứng.
- Đơn đăng ký sáng chế được thẩm định nội dung không quá mười tám tháng, kể từ ngày công bố đơn nếu yêu cầu thẩm định nội dung được nộp trước ngày công bố đơn hoặc kể từ ngày nhận được yêu cầu thẩm định nội dung nếu yêu cầu đó được nộp ngay sau ngày công bố đơn.
Ra quyết định cấp/từ chối cấp văn bằng bảo hộ
- Nếu đối tượng nêu trong đơn không đáp ứng được các yêu cầu về bảo hộ, Cục Sở hữu trí tuệ ra quyết định từ chối cấp văn bằng bảo hộ;
- Nếu đối tượng nêu trong đơn đáp ứng được các yêu cầu về bảo hộ, và người nộp đơn nộp phí, lệ phí đầy đủ, đúng hạn thì Cục Sở hữu trí tuệ ra quyết định cấp văn bằng bảo hộ, ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia về sáng chế và công bố trên Công báo Sở hữu công nghiệp.
Phí, lệ phí đăng ký sáng chế
- Lệ phí nộp đơn: 150.000VNĐ
- Phí thẩm định hình thức: 180.000VNĐ/01 điểm yêu cầu bảo hộ độc lập;
- Phí thẩm định hình thức từ trang thứ 7 bản mô tả trở đi: 8.000VNĐ/01 trang;
- Phí công bố đơn: 120.000VNĐ;
- Phí công bố từ hình thứ 2 trở đi: 60.000VNĐ/hình;
- Phí thẩm định yêu cầu hưởng quyền ưu tiên (nếu có): 600.000VNĐ/01 đơn ưu tiên;
- Phí tra cứu thông tin nhằm phục vụ quá trình thẩm định: 600.000VNĐ/01 điểm yêu cầu bảo hộ độc lập;
- Phí thẩm định nội dung: 720.000VNĐ/01 điểm yêu cầu bảo hộ độc lập;
- Phí thẩm định nội dung từ trang thứ 7 bản mô tả trở đi: 32.000VNĐ/01 trang
Lưu ý: Đơn đăng ký sáng chế cần được phân loại sáng chế quốc tế (IPC), trường hợp người nộp đơn không phân loại hoặc phân loại không chính xác thì Cục Sở hữu trí tuệ sẽ tiến hành phân loại và người nộp đơn cần nộp phí phân loại theo quy định (100.000VNĐ/01 phân loại sáng chế quốc tế).
Trên đây là tổng quan về quy trình đăng ký sáng chế, bao gồm các nội dung quan trọng như điều kiện bảo hộ sáng chế và các đối tượng không được bảo hộ theo quy định pháp luật hiện hành. Trên thực tế, việc đăng ký sáng chế đòi hỏi hồ sơ chặt chẽ, định hướng bảo hộ phù hợp và kinh nghiệm xử lý với cơ quan nhà nước để nâng cao khả năng được cấp văn bằng.
Bạn đang có nhu cầu đăng ký sáng chế hoặc cần tư vấn chuyên sâu về sở hữu trí tuệ, Công ty Luật Siglaw sẵn sàng hỗ trợ với giải pháp pháp lý toàn diện, nhanh chóng và hiệu quả.
Liên hệ ngay với Công ty Luật Siglaw để được tư vấn và đồng hành trong quá trình đăng ký và bảo hộ sáng chế một cách tối ưu nhất.
Để được tư vấn cụ thể quý khách hàng vui lòng liên hệ với Công ty luật Siglaw để được giải đáp nhanh nhất và chi tiết nhất:
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Hà Nội.
Email: vp@siglaw.com.vn
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – ICT Building, Software Park, số 2 Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
